Modeling of the complex hydrocarbon traps by the shot domain acoustic finite difference method and data-processing
Özet
Karmaşık
jeolojik ortamlarda tektonik yapı, litolojik değişimler ve uyumsuzluklarla
ilişkili oluşan hidrokarbon kapanlarının sismik yansıma tepkilerinin
anlaşılması ve etkin veri işlem stratejileri geliştirmek için sayısal modelleme
çalışmaları araştırma sismolojisinde yaygın bir uygulama alanına sahiptir. Bu
çalışmada, iki önemli hidrokarbon kapan modelinin (Granit Wash ve Normal Fay
Kapanı) sismik modellemesi akustik dalga
denkleminin çözümünü sağlayan Sonlu Farklar Yöntemi (SFY) ile yapılmıştır.
Sismik veri modelleri yığma öncesi atış ortamında gerçekleştirilmiş ve elde
edilen atış verileri uygun veri-işlem aşamalarından geçirilerek yığma ve göç
(sıfır açılım) kesitleri elde edilmiştir. Elde edilen göç kesitlerinin derinlik
dönüşümü yapılarak, kesitler üzerinde hidrokarbon kapanlarının uzaysal konum ve
boyutları belirlenmiş ve başlangıç jeolojik modellerle karşılaştırılarak uyumlu
oldukları gözlenmiştir. Böylece hidrokarbon kapan yapılarının sismik tepkileri
öğrenilmiş, veri işlem süreçlerinin önemi anlaşılmış ve hesaplanan atış
kayıtları işlenerek sıfır açılım kesitleri elde edilmiştir. Buna göre, granit
wash tipi ince ve kısa uzanımlı kapanların araştırılmasında daha fazla ve sık
atışlar yapılmasının uygun olduğu, buna karşılık, fay tipi yapıların süreksizliklerinden
kaynaklanan saçılma yoğunluğunu azaltmak için nispeten daha seyrek atışlar
yapılmasının yararlı olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak, özellikle hidrokarbon
arama amaçlı bir arazi çalışması öncesi, yığma sonrası (sıfır uzaklık) yerine
yığma öncesi atış verisi modellemesinin, veri işlem aşamalarının
geliştirilmesinde ve sismik kesit yorumlarının test edilmesinde katkı
sağlayacağı düşünülmektedir. Bu tür yapay modeller ve veri işlemi farklı
karmaşık kapan yapıları ve gerçek veriler için geliştirilecektir.<o:p></o:p>Karmaşık
jeolojik ortamlarda tektonik yapı, litolojik değişimler ve uyumsuzluklarla
ilişkili oluşan hidrokarbon kapanlarının sismik yansıma tepkilerinin
anlaşılması ve etkin veri işlem stratejileri geliştirmek için sayısal modelleme
çalışmaları araştırma sismolojisinde yaygın bir uygulama alanına sahiptir. Bu
çalışmada, iki önemli hidrokarbon kapan modelinin (Granit Wash ve Normal Fay
Kapanı) sismik modellemesi akustik dalga
denkleminin çözümünü sağlayan Sonlu Farklar Yöntemi (SFY) ile yapılmıştır.
Sismik veri modelleri yığma öncesi atış ortamında gerçekleştirilmiş ve elde
edilen atış verileri uygun veri-işlem aşamalarından geçirilerek yığma ve göç
(sıfır açılım) kesitleri elde edilmiştir. Elde edilen göç kesitlerinin derinlik
dönüşümü yapılarak, kesitler üzerinde hidrokarbon kapanlarının uzaysal konum ve
boyutları belirlenmiş ve başlangıç jeolojik modellerle karşılaştırılarak uyumlu
oldukları gözlenmiştir. Böylece hidrokarbon kapan yapılarının sismik tepkileri
öğrenilmiş, veri işlem süreçlerinin önemi anlaşılmış ve hesaplanan atış
kayıtları işlenerek sıfır açılım kesitleri elde edilmiştir. Buna göre, granit
wash tipi ince ve kısa uzanımlı kapanların araştırılmasında daha fazla ve sık
atışlar yapılmasının uygun olduğu, buna karşılık, fay tipi yapıların süreksizliklerinden
kaynaklanan saçılma yoğunluğunu azaltmak için nispeten daha seyrek atışlar
yapılmasının yararlı olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak, özellikle hidrokarbon
arama amaçlı bir arazi çalışması öncesi, yığma sonrası (sıfır uzaklık) yerine
yığma öncesi atış verisi modellemesinin, veri işlem aşamalarının
geliştirilmesinde ve sismik kesit yorumlarının test edilmesinde katkı
sağlayacağı düşünülmektedir. Bu tür yapay modeller ve veri işlemi farklı
karmaşık kapan yapıları ve gerçek veriler için geliştirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Sonlu Farklar Yöntemi, Veri İşlem, Hidrokarbon Kapanlar,
Sismik Modelleme, Yapay Atış
<o:p></o:p>
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
-
SKA 10: Eşitsizliklerin Azaltılması
Atıf için künye
Boğazkesen, Ş., & KARSLI, H. (2022). Modeling of the complex hydrocarbon traps by the shot domain acoustic finite difference method and data-processing. BULLETIN OF THE MINERAL RESEARCH AND EXPLORATION, 168, 93–109. https://doi.org/10.19111/bulletinofmre.985502
BibTeX
@article{bogazkesen2022-194863,
author = {Boğazkesen, Şerife and KARSLI, HAKAN},
title = {Modeling of the complex hydrocarbon traps by the shot domain acoustic finite difference method and data-processing},
journal = {BULLETIN OF THE MINERAL RESEARCH AND EXPLORATION},
year = {2022},
volume = {168},
pages = {93--109},
issn = {0026-4563},
doi = {10.19111/bulletinofmre.985502},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/194863-modeling-of-the-complex-hydrocarbon-traps-by-the-shot-domain-acoustic-finite}
}