Sayısal Yükseklik Modeli Verisi ile Alt Havza Ayrımı: ArcSWAT Tabanlı Bir Yaklaşım

Hidrolojik

ve hidrodinamik modelleme çalışmaları, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi,

taşkın riski analizi ve çevresel planlama açısından büyük önem taşımaktadır. Bu

tür modellemelerin doğruluğu, havzanın fiziksel ve hidrolojik özelliklerinin

gerçekçi biçimde temsil edilmesine bağlıdır. Bu bağlamda, havza sınırlarının

belirlenmesi (watershed delineation) ve buna bağlı olarak alt havzaların

tanımlanması, modelleme sürecinin temel yapı taşlarından birini

oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Yukarı Fırat Havzası içerisinde yer alan ve Doğu

Anadolu Bölgesi'nin önemli su kaynaklarından biri olan Karasu Nehri’nin üst

havzası, hidrolojik ve hidrodinamik modelleme çalışmaları için alt havzalara

ayrılmıştır. Bu amaçla, 5 metrelik çözünürlüğe sahip yüksek hassasiyetli

Sayısal Yükseklik Modeli (DEM) kullanılarak, mekânsal verilerin entegre bir

modelleme ortamında işlenmesini mümkün kılan ArcSWAT arayüzü üzerinden havza

sınırlarının belirlenmesi işlemi gerçekleştirilmiştir. Havzanın hidrolojik

karakteristiğini temsil edebilecek dört adet akım gözlem istasyonu referans

alınarak yapılan analiz sonucunda, toplamda dört alt havza tanımlanmıştır.

Kullanılan istasyonlar; D21A052 numaralı Serçeme, D21A152 Köşk Suyu, D21A132

Pulur Çayı ve E21A054 Aşağı Kağdariç’tir. Ayrıca çalışmada, akış yönü (flow

direction), eğim (slope), kabartma (hillshade), arazi kullanımı/örtüsü (land

use/land cover) ve akarsu akışı ağı (stream network) gibi temel hidrolojik ve

topografik haritalar da üretilmiş ve bu veriler alt havzaların

sınırlandırılmasında destekleyici katmanlar olarak kullanılmıştır. Sonuç olarak

elde edilen alt havza yapısı, bölgesel ölçekte gerçekleştirilecek ileri düzey

hidrolojik ve hidrodinamik modelleme çalışmalarına katkı sağlayacak nitelikte

bir temel veri seti oluşturmuştur.<o:p></o:p>