En Başarılı Geri Dönüşüm Stratejisinin Gündelik Tüketim Ürünleri Üzerinden Seçilmesi: q- ROF Topsis Yöntemi Uygulaması

Dönüşüm, ülkelerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olan toplama ve yeniden kullanma sürecidir. Bu çalışma literatürde ilk kez birçok günlük tüketim ürününün geri dönüşümünü q-rung orthopair fuzzy (q-ROF) yaklaşımıyla bir karar verme problemi olarak ele almaktadır. Türkiye'de geri dönüşüm girişimlerine genellikle hükümet ve belediyeler tarafından liderlik edilmekte olup, geri dönüşüm kamu veya özel işletmelerle iş birliği içerisinde yürütülmektedir. Araştırma kâğıt, plastik, tekstil, pil, kızartma yağları, elektronik, cam ve ahşap gibi alternatif ürünleri değerlendirerek geri dönüşüm stratejilerinin etkinliğini değerlendirmektedir. Dönüştürülebilirlik oranı, geri dönüşüm için kaynak kullanımı, dönüştürülmüş ürün ömrü, geri dönüşüm sürecinin karmaşıklığı, ekonomik kazanç, ürün tüketim hızı ve ticaret fırsatları gibi kriterler karar verme sürecinde kullanılmaktadır. Bu kriterleri değerlendirmek için q-rung orthopair fuzzy topsis (q-ROFTOPSIS) yöntemi uygulanmaktadır. Karar vericiler bir geri dönüşüm uzmanı, geri dönüşüm alanında çalışan bir mühendis ve geri dönüşüm çalışmalarında uzmanlaşmış bir akademisyenden oluşmaktadır. Çalışma, elektronik ürünlerin geri dönüşümde en başarılı ürün grubu olduğunu, kızartma yağlarının ise en az başarıyı gösteren ürün grubu olduğunu ortaya koymaktadır.