KENTSEL DÖNÜŞÜM VE AFET DİRENÇLİLİĞİ BAĞLAMINDA EKOLOJİK KORİDORLAR: YEŞİL ALTYAPI TEMELLİ BİR DEĞERLENDİRME

Özet<o:p></o:p>

Kentlerin mekânsal kurgusu, hızlı nüfus artışı, yoğun

yapılaşma baskısı ve iklim değişikliğinin belirginleşen etkileri altında

dönüşmekte; bu durum ekosistem parçalanması, doğal drenaj hatlarının tahribi ve

kentsel ısı adası etkisinin artması gibi sonuçlarla kentsel çevresel bütünlüğü

zayıflatmaktadır. Bu bağlamda ekolojik koridorlar, bozulan ekolojik dokuyu

yeniden bütünleştiren, yeşil altyapının mekânsal sürekliliğini sağlayan ve

kentsel dirençlilik hedeflerine stratejik katkılar sunan temel bir planlama

aracıdır. Habitat bağlantısallığı sayesinde tür hareketliliğini destekleyen,

mikroiklimi iyileştiren ve taşkın riskini azaltan koridorlar, çağdaş kentsel

dönüşüm süreçlerinin ekolojik omurgasını oluşturmaktadır.<o:p></o:p>

Bu çalışma, ekolojik koridor kavramını Türkiye bağlamı

ve uluslararası örneklerle tartışan derleme niteliğinde bir değerlendirme

sunmaktadır. Seul’de Cheonggyecheon hattı, Berlin’de endüstriyel alanların

ekolojik ağlara dönüşümü ve Chicago’daki Bloomingdale Trail gibi uygulamalar;

koridorların açık alan sürekliliği sağlamadaki başarısını, afet risk yönetimine

katkılarını ve yaşam kalitesini artıran çok işlevli yapısını göstermektedir.

Türkiye’de ise İstanbul ve Ankara’daki vadi sistemleri ve dere yatakları,

ekolojik bütünlüğü güçlendirmeye yönelik koridor potansiyeli sunmaktadır.<o:p></o:p>

Sonuçlar, ekolojik koridorların yeşil altyapıyla

bütünleştirildiğinde kentlerin ısı stresi, taşkın riski ve biyolojik çeşitlilik

kaybına karşı daha dirençli hâle geldiğini ortaya koymaktadır. Etkin uygulama

için mekânsal veriye dayalı analizlerin, ekolojik eşiklerin ve bütünleşik

tasarım ilkelerinin kullanılması; yönetim modellerinin ise çok-aktörlü ve

ekosistem temelli bir yapıya kavuşturulması gerekmektedir. Böylece ekolojik

koridorlar, yalnızca doğal unsurları kent dokusuna taşıyan çizgisel yapılar

değil, kentlerin geleceğe dönük çevresel ve sosyal dirençliliğini şekillendiren

stratejik planlama bileşenleri olarak değerlendirilmektedir. <o:p></o:p>

Anahtar kelimeler: Ekolojik koridorlar, yeşil altyapı, kentsel dönüşüm, afet dirençliliği,

ekosistem hizmetleri, doğa tabanlı çözümler