DİRENÇLİ KENT PLANLAMASINDA DOĞATABANLI ÇÖZÜMLER: AÇIK YEŞİL ALAN SİSTEMLERİNİN ROLÜ

Kentlerin giderek artan iklimsel, çevresel ve sosyo ekonomik baskılar altında kırılganlaşması, dirençli kent

planlamasında doğa tabanlı çözümleri temel bir araç hâline getirmektedir. Açık yeşil alan sistemleri; ekolojik

bütünlük, geçirgenlik, karbon yutma kapasitesi, yağmur suyu yönetimi, kent ısı adası etkisinin azaltılması ve

sosyal kapsayıcılık gibi çok boyutlu işlevleri sayesinde doğa tabanlı çözümlerin en etkili bileşenleri arasında yer

almaktadır. Bu çalışma, açık yeşil alan sistemlerinin dirençlilik odaklı planlama süreçlerindeki rolünü kuramsal

ve uygulamalı bir çerçevede ele almakta, özellikle çok ölçekli ekolojik ağ yapıları ile kentsel yaşam kalitesi

arasındaki ilişkiyi tartışmaktadır.

Araştırmanın ilk aşamasında literatürde yer alan yeşil koridor, kentsel park sistemi, su duyarlı peyzaj

uygulamaları ve ekolojik bağlantı omurgaları gibi temel bileşenler incelenmiş; bu unsurların iklim uyumu ve

afet risk azaltımı bağlamındaki katkıları değerlendirilmiştir. İkinci aşamada, Avrupa Yeşil Mutabakatı, AB Doğa

Restorasyon Yasası ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri kapsamında geliştirilen doğa

tabanlı çözüm yaklaşımları ile Türkiye kentleşme dinamikleri karşılaştırılmıştır. Son olarak, Erzurum gibi soğuk

kurak iklim kuşağındaki kentlerde açık yeşil alan sistemlerinin dirençlilik performansı tartışılarak bütüncül bir

planlama yaklaşımının gerekliliği ortaya konmuştur.

Bulgular, açık yeşil alanların yalnızca rekreasyonel kentsel boşluklar değil, aynı zamanda ekosistem

hizmetlerinin sürekliliğini sağlayan, afetlere karşı tampon görevi üstlenen ve toplumsal iyilik hâlini destekleyen

stratejik kentsel altyapılar olduğunu göstermektedir. Çalışma, dirençli kent planlamasında doğa tabanlı

çözümler ekseninde çok işlevli açık yeşil alan sistemlerinin bütünleşik biçimde ele alınmasını önermektedir.