İstanbul Kıyılarındaki Mekânsal Dönüşümün 1950’ler ve Sonrasının Tarihsel Mimari Pratiklerle Ele Alınması
Özet
ÖZET
İstanbul kıyılarının gelişimi ve değişimi geçmişten günümüze gerek uygulama alanında gerek
akademik anlamda sıklıkla tartışılmıştır. Çalışmada bu tartışmanın tarihsel süreç içerisindeki
yerine değinilmiş ve kıyı mekanını ona etki eden pratiklerle beraber inceleyebilmek
amaçlanmıştır. Bu inceleme yapılırken felsefe ve mimarlık tarihinde mekâna dair söz söylemiş
farklı akımlar ve temsilcileri ele alınmış ve bu pratikler üzerinden İstanbul kıyılarının ve sahil
şeridinin tarihsel süreci incelenmiştir. Özellikle 1950’lerden sonraki değişimlerin kentsel kıyı
mekanına etkileri inceleme kapsamında ele alınmıştır. Geçmişten günümüze insan eliyle
meydana gelen değişmeler sonucu kıyılar doğallıklarını kaybederek kentin sorunlu bölgeleri
haline gelmişlerdir. Bu sorunlu bölgelere farklı mimar ve düşünürlerin fikirleri kapsamında
yaklaşılmış, kavramsal okumalar ve pratikler üzerinden tartışılmıştır.
Mimari okumalarda, G. Deleuze ve F. Guattari’nin yaratıcı bir çokluk felsefesi ele alındığında,
iki farklı yakayı birbirine bağlayan ya da birbirinden koparan İstanbul kıyılarındaki çok
anlamlılığı; Anthony Vidler’in sınıflandırmasıyla üç farklı tipolojisi üzerinden ele alınan
kıyıdaki katmanlaşmayı; Derrida’nın yapı sökümcülük felsefesinin iki aşamalı radikal
eleştirisini kıyı çizgisi üzerinden incelediğimizde bu eleştirinin sunduğu bozma ve yeniden inşa
etme süreçlerini ve Bernard Tschumi’nin labirent ve piramit metaforunda mekanı algı ve
gerçekliğin bir arada olduğu, deneyimsel pratiklerle ele almanın eleştirisini İstanbul kıyıları
üzerinden yapabilmeyi sağlamıştır.
Sonuç olarak İstanbul kıyılarında biriken tüm bu olasılıklar farklı girdilerle farklı potansiyeller
oluşturmaktadır. Bu potansiyeller kentin farklı katmanlarında farklı alternatifler oluşturmanın
yanında KARA KENTİ- KIYI KENTİ- SU KENTİ aşamalarıyla değişen İstanbul’a bir
KATMANLAŞMA sağlamaktadır. Katmanlaşmanın kakofonisi (uyumsuzluk) sonucu oluşan
ve deneyimlenmeler ile çoğaltılabilecek bu potansiyeller kümesi, alternatif anlamları ifşa etme
ya da tamamen anlamından bağımsızlaştırma/anlamsızlaştırma ve hatta anlamından koparma
süreçlerinden geçerek, mekân- algı kavram ikilisini tarihsel süreç ışığında deneyimlerle beraber
ele almayı sağlamıştır.
Anahtar Sözcükler: İstanbul kıyıları, mekânsal dönüşüm, mimari pratikler
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
-
SKA 11: Sürdürülebilir Şehir ve Yaşam Alanları
Atıf için künye
Kızılelma, S. (2021). İstanbul Kıyılarındaki Mekânsal Dönüşümün 1950’ler ve Sonrasının Tarihsel Mimari Pratiklerle Ele Alınması. Uluslararası Zanaattan Sanata Kongre ve Jürili Karma Sergisi 2021, Uşak (ss. 328–336).
BibTeX
@inproceedings{kizilelma2021-171854,
author = {Kızılelma, Sema},
title = {İstanbul Kıyılarındaki Mekânsal Dönüşümün 1950’ler ve Sonrasının Tarihsel Mimari Pratiklerle Ele Alınması},
booktitle = {Uluslararası Zanaattan Sanata Kongre ve Jürili Karma Sergisi 2021},
address = {Uşak},
year = {2021},
pages = {328--336},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/171854-istanbul-kiyilarindaki-mekansal-donusumun-1950ler-ve-sonrasinin-tarihsel-mimari}
}