Tarihi Mekânlarda Peyzaj Tasarımı ve Toplumsal Algı: Mardin Örneği

Kent, insanın şekillendirdiği ve değiştirdiği bir yapı olup, kullanıcıların zihninde oluşan algılar kent imgesini belirler. Bu ortak algılar, kentin kimliğini oluştururken, bireylerin mekânı algılamasında görsel unsurlar ön plana çıkar. Günümüzde kentlerin siluetleri ve genel görünümleri kimlik belirleyici unsurlar olarak kabul edilmekte, bu nedenle görsel peyzaj değerlendirmesi kavramı ile açıklanmaktadır. Bu çalışma, Mardin’in tarihi mekânlarında peyzaj tasarımının cinsiyet ve yaş farklılıkları bakımından nasıl algılandığını ve toplumsal beklentilerin ne olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, tarihi mekânların peyzaj tasarımında kullanıcı beklentilerini anlamaya yönelik öneriler sunarak, kültürel ve estetik değerleri koruyan sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Kentteki tarihi mekânlarda peyzaj tasarımı ele alınarak anket çalışması yürütülmüş, anket sonuçları cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre ayrı ayrı analiz edilmiştir. Anket çalışmasına toplam 380 kişi katılmış ve 2025 yılı Temmuz ayında yapılmıştır. Anket verileri SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiş ve tanımlayıcı istatistik araçlarının yanında Chi-square (Ki kare) testi ve frekans analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda katılımcılar, yeşil alanların artırılması, oturma ve yürüyüş alanlarının genişletilmesi, su öğeleri ve gölgelendirme alanlarının eklenmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bu doğrultuda, kentin kültürel mirasını koruyarak modern peyzaj tasarım yaklaşımlarının entegre edilmesi önerilmektedir.