Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarının Yaşam Becerileri Açısından İncelenmesi

Bu çalışmanın amacı, 2023-2024 eğitim öğretim yılında kullanılan ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metin temelli etkinliklerin yaşam becerileri açısından incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda çalışma, nitel araştırma yaklaşımı kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma verileri doküman analizi ile toplanmıştır. Çalışmanın veri kaynağını ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Kitaplarda bulunan metin temelli etkinliklerin, yaşam becerileri açısından incelenmesi amacıyla alan yazınından yararlanılarak Yaşam Becerileri-Etkinlik Değerlendirme Formu oluşturulmuştur. Yaşam Becerileri-Etkinlik Değerlendirme Formu, ilgili literatürde sıklıkla yer verilen yaşam becerileri sınıflamaları doğrultusunda sosyal beceriler, düşünme becerileri ve duygusal beceriler olmak üzere üç temel boyutta hazırlanmıştır. Bu form kapsamında, söz konusu becerilerin etkinliklerde yer alma durumunu belirlemek amacıyla her bir beceri alanına yönelik maddeler oluşturulmuş ve etkinlikler bu maddeler ışığında değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metin temelli etkinlikler, sınıf düzeylerine göre incelendiğinde yaşam becerilerine en fazla yer veren kitabın 5. sınıf Türkçe ders kitabı (Koza Yayınları) olduğu, en az yer veren kitabın ise 7. sınıf Türkçe ders kitabı (Dörtel Yayıncılık) olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metin temelli etkinliklerin sınıf düzeylerine göre belirli bir ölçüt temel alınarak tasarlanmadığı söylenebilir. Yaşam becerilerinin temel bileşenleri kıyaslandığında ise etkinliklerde en fazla düşünme becerilerine, daha sonra sosyal becerilere yer verildiği, en az yer verilen yaşam becerisinin ise duygu yönetimi becerileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonunda 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunan metin temelli etkinliklerde düşünme becerilerine daha fazla, sosyal becerilere daha az, duygu yönetimi becerilerine ise çok az yer verildiği saptanmıştır. Bu sonuçtan hareketle etkinliklerin yeterli ve dengeli dağılmadığı, duygu yönetimi becerileri ile ilgili etkinliklere büyük ölçüde yer verilmediği söylenebilir. Ayrıca programda geniş ölçüde yer alan bazı yaşam becerilerinin -problem çözme, karar verme, tartışma, empati kurabilme- etkinliklerde yeterince yer almadığı anlaşılmıştır.