DERS PLANLARINDA TEMEL SORU KULLANIMININ ÖĞRENCİLERİN DİSİPLİNLER ARASI KAVRAMLARI DERİN ANLAMADAKİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Öğretmenler sınıflarında sıklıkla sorular sorarlar fakat bu soruların nitelikleri amaç ve kullanım şekillerine göre çeşitlilik göstermektedir. Aslında öğrenme, öğrencilerin düşünmeye sevk edildiği anda başlamaktadır. Bu nedenle temel niteliklere sahip bir ders, iki ölçütü bünyesinde barındırmalıdır. Bunlardan ilk öğrencileri düşünmeye ve düşündüklerini derinleştirmeye yönelten üzerinde durulması gereken fikirler olarak kabul edilirken ikincisi olgular ve kavramlar olarak ifade edilebilir. Dersler genel itibarıyla kavram örüntülerinin etrafında şekillenmektedir. Bu kavram örüntülerini düşünsel olarak daha derinleştirebilmek içinse öğrencilere sorular sormak daha derin ve kalıcı öğrenmelerin kapısını aralamaktadır. Öğrencileri düşünmeye iten en iyi yol, onlara cevapları kolayca bulunamayan, zihinsel bir süreç gerektiren ve tek doğru cevabı olmayan sorular yöneltmektir. Bu tür sorular “temel sorular” olarak adlandırılmaktadır. Temel sorular geçmişten günümüze kadar neredeyse her disiplinin ortaya çıkmasında önemli rol oynamıştır. Bu soruların evet ya da hayır gibi kısa cevapları bulunmamakla beraber yöneltildiği anda öğrenciyi düşünsel bir süreç içerisine taşımaktadır. Temel sorular, arzulanan ve sınıfta ihtiyaç duyulan anlamlı ve derin öğrenimi ortaya çıkarmak için bilgilere, olgulara ve kavramlara odaklanmaktadır. Bu sorular mantıksal gerekçeler içeren sonuçların keşfedilmesi yoluyla cevaplandırılmalıdır. Bu nedenle sorulara verilen cevaplar öğrenciden öğrenciye farklılaşmakta ve okullarda öğretilen bilgiler gerçek hayatta karşılaşılan problemleri çözme hususunda öğrenciye yol göstermektedir. İyi derecede yapılandırılmış bir temel soru, öğrencilerin ön bilgi ve yetenek seviyelerine bakmaksızın ele alınan kavramların tartışılmasına ortak bir zemin oluşturmaktadır. Bu soruların amacı, düşünmeyi kışkırtmak, sorgulamaya teşvik etmek ve daha derinlemesine sorgulama yaptırmaktır. Süreç bu şekilde işlediğinde öğrenciye yöneltilen bir soru yeni soruları doğurabilmekte ve müfredattaki kavramlar üzerinden farklı disiplinlere bilgi aktarımını sağlayabilmektedir. Ayrıca bu soruların farklı disiplinlere ilişkin bilgi aktarımını sağlayarak anlamlı ve derin öğrenmelerin gerçekleşmesine katkı sağladığı alan yazın taraması sonucunda tespit edilmiştir. Bu nedenle süreç içerisinde temel soruların kullanılması, öğrencilerde kalıcı anlamayı sağladığı ifade edilebilir. Bu açıdan düşünüldüğünde araştırmanın amacı, müfredat içeriğine bağlı kalarak mevcut kavramları temel sorular aracılığıyla farklı disiplinlere yöneltmek, anlamlı ve derin bir öğrenmenin sağlanıp sağlanamadığını saptamaktır. Araştırmada veri toplama aracı olarak nitel araştırma tekniklerinden yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılacaktır. Derslerinde temel soruları kullanarak anlama ve derin öğrenmeleri sağlamaya çalışan beş kişilik öğretmen grubunun temel soruların etkililiğine ilişkin görüşleri alınacak ve kayıtlar analiz edilmek üzere transkript edilecektir. Yapılan alan yazın taraması sonucundan Türkiye’de eğitim alanında temel sorulara yönelik herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle derin bir sistematiğe sahip temel sorular hakkında araştırma yapılmasının eğitim alanına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.