OKUMA ALANINDA YAPAY ZEKÂ KULLANIMI: BİR BİBLİYOMETRİK ANALİZ
Özet
Bu araştırmanın amacı, okuma alanındaki yapay zekâ destekli araştırmaların bibliyometrik
parametrelerini ve kavramsal yapısını analiz ederek alanın genel eğilimini ortaya koymaktır. Bu
doğrultuda araştırmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında öncelikle
Web of Science veri tabanı, belirlenen anahtar kelimeler (“artificial intelligence, generative ai, reading
skills, reading, literacy”) ve kriterler (eğitim alanında, İngilizce ve makale türündeki yayınlar)
doğrultusunda taranmıştır. Böylece toplamda 1.036 makaleye ulaşılmıştır. Öncelikle bu araştırmaların
yayın yılları Web of Science veri tabanı aracılığıyla belirlenmiştir. Ardından ilgili dokümanlar .txt ile
.bib formatında indirilmiştir. Bu verilerin analizinde VOSviewer ve RStudio (bibliometrix)
kullanılmıştır. İlgili programlar aracılığıyla en fazla atıf alan ülkeler, dergiler, sıklıkla kullanılan anahtar
kelimeler ve alanın kavramsal yapısı tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda okuma alanındaki
yapay zekâ destekli araştırmaların sayısının 2020 yılından itibaren artış gösterdiği ancak 2024 ve 2025
yıllarında zirveye ulaştığı saptanmıştır. Bu araştırmalarda sıklıkla kullanılan anahtar kelimelerin
“artificial intelligence, literacy, generative ai ve ChatGPT” olduğu belirlenmiştir. Araştırmaların
yayınlandığı ülkeler incelendiğinde ise hem yayın hem de atıf sayısı açısından ilk iki sırada yer alan
ülkelerin Çin ve Amerika Birleşik Devletleri olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca en fazla yayın yapan
üçüncü ülkenin Türkiye olduğu görülmüştür. Bunların yanı sıra en fazla yayın yapan dergi “Education
and Information Technologies” iken en fazla atıf alan derginin “International Journal of Education
Technology in Higher Education” olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca elde edilen sonuçlar, alanın
üretken yapay zekâ ve okuryazarlık ekseninde şekillendiğini; öğretmen eğitimi çalışmalarının ise bu
yapının vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini göstermektedir. Ayrıca alanın kavramsal yapısı, üretken
yapay zekânın yükseköğretimin ana gündemine yerleştiğini doğrulamıştır.
Atıf için künye
Akan, E., & Ulaş, A. H. (2026). OKUMA ALANINDA YAPAY ZEKÂ KULLANIMI: BİR BİBLİYOMETRİK ANALİZ. 4th International Ege Congress on Social,Humanities, Administrative, and Educational Sciences, İstanbul (ss. 910–925).
BibTeX
@inproceedings{akan2026-147788,
author = {Akan, Elif and Ulaş, Abdulhak Halim},
title = {OKUMA ALANINDA YAPAY ZEKÂ KULLANIMI: BİR BİBLİYOMETRİK ANALİZ},
booktitle = {4th International Ege Congress on Social,Humanities, Administrative, and Educational Sciences},
address = {İstanbul},
year = {2026},
pages = {910--925},
url = {https://akademik.atauni.edu.tr/yayinlar/147788-okuma-alaninda-yapay-zeka-kullanimi-bir-bibliyometrik-analiz}
}