Toplumsal Cinsiyet Algısı ve Bilişsel Çarpıtmaların Sosyal KaygıÜzerindeki Yordayıcı Etkisinin İncelenmesi

Amaç: Üniversite öğrencileri açısından sosyal kaygı; kişisel değerlendirilme ve eleştirilme kaygılarıyla belirginleşerek,

günlük yaşamda ve akademik faaliyetlerde ortaya çıkan bir sosyal etkileşim problemi olarak belirtilmektedir. Toplumun mimarı

olan üniversite gençlerinin, kendisini aktif biçimde ifade ederek sosyal yaşama katılım sağlayabilmesi ve bu süreçte eşitlikçi bir

toplumsal cinsiyet algısına sahip olması, bireysel ve toplumsal gelişmişlik açısından önemlidir. Bu önemli davranış

değişikliklerinin sağlanabilmesi için davranışların bilişlerle olan ilişkisine yönelik farkındalık sağlanması ve bilişsel süreçlerde

değişkenlik gözlenmesi kaçınılmazdır. Bu nedenle üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı düzeylerinin, toplumsal cinsiyet algıları

ve ilişkilere yönelik bilişsel çarpıtmaları açısından incelenmesi oldukça önemlidir. Tüm bu bilgiler ışığında bu çalışmanın amacı,

üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı düzeylerinin, toplumsal cinsiyet algıları ve bilişsel çarpıtmaları açısından incelenmesidir.

Yöntem: Araştırmada betimsel tarama modelinde, ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma

grubunu, Atatürk Üniversitesinde 2017-2018 eğitim öğretim yılında Eğitim, Edebiyat, İlahiyat, Tıp, Hemşirelik, İktisadi ve İdari

Bilimler, Mühendislik Fakülteleri’ nde örgün öğrenim gören, 1053 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı

olarak; katılımcıların cinsiyet, sınıf, fakülte, en uzun süre ikamet edilen yer ve karşı cinsten yakın bir ilişkinin varlığını tespit

etmeyi amaçlayan demografik bilgileri için, ‘Kişisel Bilgi Formu’ kullanılmıştır. Öğrencilerin sosyal kaygı düzeylerini belirlemek

için ‘Sosyal Kaygı Ölçeği’; toplumsal cinsiyet algılarını belirleyebilmek için ‘Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği’ ve bilişsel

çarpıtmalarını ölçebilmek amacı ile ‘İlişkilerle İlgili Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği’ kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler için,

SPSS-20 programı aracılığı ile Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi uygulanmıştır.

Bulgular: Yapılan korelasyon analizi sonucunda, bilişsel çarpıtmalar ve sosyal kaygı arasında pozitif yönde anlamlı bir

ilişki olduğu bulunmuştur. Toplumsal cinsiyete dair eşitlikçilik algısı ve sosyal kaygı arasında ise negatif yönde anlamlı bir ilişki

olduğu ortaya çıkmıştır. Bu analizin ardından, üniversite öğrencilerinin ilişkilere yönelik bilişsel çarpıtmaları ve toplumsal

cinsiyet algılarına ait toplam puanların sosyal kaygı toplam puanı ile olan regresyon analizi incelenmiştir. Çoklu regresyon

analizinde, araştırmanın bağımsız değişkenleri olan bilişsel çarpıtmalar ve toplumsal cinsiyetin sosyal kaygı düzeyini anlamlı bir

biçimde yordadığı görülmektedir. Öğrencilerin sosyal kaygı düzeylerinin yordanmasına ilişkin çoklu regresyon analizinin 1.

aşamasında, bilişsel çarpıtmaların sosyal kaygının % 25.4’ ünü yordadığı; 2. aşamasında ise toplumsal cinsiyet algılarının, sosyal

kaygının % 2.4 ünü yordadığı görülmektedir. Bu veriler ışığında bilişsel çarpıtmalar ve toplumsal cinsiyet algıları sosyal kaygının

anlamlı yordayıcıları olduğu söylenebilir.

Sonuç: Araştırmanın sonucunda, bilişsel çarpıtmaların sosyal kaygıyı yordama düzeyinin toplumsal cinsiyete göre daha

anlamlı olduğu görülmüştür. Bu bulgulardan hareketle kişilerin ilişkilere yönelik bilişsel çarpıtma düzeylerinin artması ile sosyal

kaygı düzeylerinin artabileceği söylenebilir. Araştırmanın bir diğer bulgusu incelendiğinde ise, öğrencilerin eşitlikçiliğe dair

toplumsal cinsiyet algılarının, sosyal kaygı için yordayıcılık etkisi olduğu görülmektedir. Bu durum üniversite öğrencilerinin

eşitlikçilik algısına yönelik puanlarının artmasının, sosyal kaygı düzeylerinin azalmasına kısmi düzeyde etki edebileceği biçimde

açıklanabilmektedir.