Özel Gereksinimli Kardeşi Olan ve Olmayan Bireylerin Benlik Saygısı Düzeylerinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi

Bu araştırma, özel gereksinimli kardeşe sahip olma durumunun 14–20 yaş arası bireylerin benlik saygısı düzeyleriyle ilişkili olup olmadığını amaçlamaktadır. Nicel tasarımla yürütülen çalışma, seçilen 200 lise ve üniversite öğrencisinden özel gereksinimli kardeşi olan (ÖGK-var) ve özel gereksinimli kardeşi olmayan (ÖGK- yok) bireylerle yapılmıştır. Araştırma verileri araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği Kısa Formu (RBSÖ-KF) aracılığıyla toplanmıştı. Veriler, SPSS 22.0’da bağımsız örneklem t-testi, iki faktörlü (faktöriyel) ANOVA ve ANCOVA ile analiz edilmiştir. Bulgular, ÖGK-var grubunun ölçek puan ortalamasının ÖGK-yok grubu ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğunu ortaya koymaktadır. Benlik saygısı puanlarının öğrenim düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi ve hane gelir düzeyi değişkenlerine göre farklılaştığı; buna karşılık cinsiyet ve kardeş sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir fark görülmemiştir. ÖGK-var grubu kendi içinde değerlendirildiğinde ise kardeşin cinsiyeti, engel grubu, eğitim alma durumu, eğitim kurumu ve yardıma ihtiyaç duyma değişkenleriyle benlik saygısı açısından anlamlı fark bulunmazken, kardeşin bakımıyla ilgili sorumluluk alma değişkeninde anlamlı farklılık saptanmıştır. Sonuç olarak özel gereksinimli kardeşe sahip olmanın benlik saygısını olumsuz yönde etkileyebilen bir risk bağlamı oluşturduğu; buna karşılık sosyoekonomik/ebeveyn eğitimi gibi koruyucu etmenlerin benlik saygısı düzeylerini güçlendirebildiği söylenebilir.