FRANKFURT OKULU’NUN MÜZİK ELEŞTİRİSİ

Öz

Toplumsal Araştırmalar Enstitüsü ve Eleştirel Teori ile eş anlamlı

kullanılan Frankfurt Okulu’nda düşünürler, genel anlamda

kapitalist sistemin eleştirisini yaparak bu sistemin insanlığın bir

kısmına fayda sağlayarak diğer kısmına felaketler

getirdiğini/getireceğini iddia etmişlerdir. Okul teorisyenleri

müziğin dizgenin himayesine girdiğini, bu nedenle insanların

müzik vasıtasıyla gerçek anlamda bilinçlenmelerinin imkânsız

olduğunu ileri sürmüşlerdir. Kitle iletişim araçları dolaşıma

çıkardıkları müzik biçimiyle insanları düşünemez kılan en önemli

ideolojik yardımcılardır.

Frankfurt Okulu üyeleri, kapitalist sisteme kapalı bir sistem

olduğu gerekçesiyle olumsuz bir tavır takınmışlardır. Açık uçlu,

çok boyutlu, derinlemesine ve tamamlanmayan bir disiplinle

çalışan okul düşünürleri kapalı sistemlerin arka planında sinsi

planların olduğunu düşünmektedir. Düzen, sinsi planlarını

uygulayabilmek için öncelikle insanların düşünmemesi

gerekliliğiyle yola çıkmış ve müzik dâhil olmak üzere bütün

yapılarını atomize olan, şeyleşen, eleştiremeyen bireyler üzerine

kurmuştur.

Sistem eleştirisi yapan müziği ciddi müzik, sisteme itaati

arzulattıran müziği ise ciddi olmayan müzik şekliyle tarif eden

Frankfurt Okulu üyeleri multidisipliner bir anlayışla müziğe

yaklaşmışlardır. Onlara göre müziğin durumu şudur: Müzik,

öznel akıl himayesine giren teknik uzmanlık tarafından öylesine

başarılı şekilde yönetilmektedir ki dinleyici kitlesi müziğin arka

planındaki sistem ideolojisini kavrayamamaktadır. Dahası

insanlar ve genelinde toplum ideolojiyi kavratabilecek bilinç

biçimlerine karşı çıkmaktadır. Dizgenin himayesine girmiş olan

teori doğruyu/yanlışı, güzeli/çirkini/, ahlaklı olanı/olmayanı vb.

bütün zıtlıkları istediği şekilde belirleyebilmektedir. Çalışmada

literatür taraması yapılarak ekol teorisyenlerinin görüşleri

sistematize edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar kelimeler: Frankfurt Okulu, Müzik, Kültür Endüstrisi,

Kitle İletişim Araçları, Şeyleşme.