DUYGUSAL ZEKÂNIN ÖRGÜTSEL SESSİZLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: DOKTOR VE PRATİSYEN HEKİMLERE YÖNELİK BİR ALAN ARAŞTIRMASI

Son on yılda, duygusal zekâ dünya çapında kuramcıların ve

araştırmacıların dikkatini çeken konuların başında kendini göstermektedir.

Duygusal zekâ, insanlar arasındaki iletişimin etkisinde, bilginin

üretilmesinde, açığa çıkarılmasında ve paylaşılmasında önemli olduğu yapılan

çalışmalarda ortaya konmaktadır. Çalışanların duygusal zekâlarındaki güçlü

yönlerin farkındalığı, duygularını olumlu şekilde yönlendirmeleri iş

performanslarını arttıracağı gibi iş tatminlerine de katkıda bulunduğu

saptanmaktadır. Duygusal zekâ düzeyi yüksek olan çalışanların örgütsel

sessizliğe bürünme oranı daha düşük olduğu yapılan çalışmalarda ortaya

konmuştur. Bu noktada örgütsel sessizlik çalışanlar üzerinde kendini değersiz

hissetme, aidiyet, takdir, destek ve güven duygusunda azalma, stres,

tükenmişlik, depresyon, bilişsel uyumsuzluk, hap ve alkol kullanımı, motivasyon

kaybı, devamsızlık ve işten ayrılma gibi olumsuz etkilere neden olmaktadır. Bu

etkileri sebebiyle de sağlık alanında birçok araştırmanın konusu haline

gelmiştir. Bu olumsuzluklar da sağlık çalışanların stres düzeylerini

arttırmaktadır. <o:p></o:p>

Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesinde çalışan, doktor

ve pratisyen hekimlerin duygusal zekâ düzeylerinin değerlendirilmesinde Schutte

ve arkadaşlarının (2006) 33 maddelik çalışmasında kullandığı ölçekten

yararlanılmıştır. Ölçek, duygusal değerlendirme, pozitif duygusal yönetim,

empatik duyarlılık ve duyguların pozitif kullanımı olmak üzere dört boyuttan ve

her boyut ise 3’er sorudan oluşmaktadır. Araştırmamızda da ölçeğin orijinaline

bağlı kalınmıştır. Ölçeğin güvenilirliği (Cronbach Alpha=0.83) olarak

bulunmuştur. Örgütsel sessizlik ölçeği Dyne, Ang ve Botero (2003) tarafından

geliştirilmiştir. Ölçekte seslilik ve sessizlik kavramlarına ilişkin altı boyut

bulunmaktadır. Sessizlik ölçeği, kabullenici sessizlik, savunmacı sessizlik,

pro-sosyal sessizlik, kabullenici seslilik, savunmacı seslilik, prososyal

seslilik boyutlarının her birini ölçmek için beş ve toplam 30 ifadeden

oluşmaktadır. Araştırma, acil servislerinde çalışan doktor ve pratisyen

hekimlerin stres düzeyi ve duygusal zekânın örgütsel sessizlik üzerine olan

etkilerini tespit edilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. <o:p></o:p>

Çalışma sonucunda duygusal zekânın örgütsel sessizlik ile

negatif yönlü ilişki göstermesi, çalışmanın önemli sonuçlarından biridir.

Ayrıca duygusal zekânın çalışanlarda örgütsel sessizlik davranışına negatif bir

etki ortaya çıkardığı da ortaya konmuştur. Duyguların bastırılması doktor

çalışanların zihinsel ve fiziksel sağlığı üzerinde olumsuz bir etkisi

olabileceği düşünülmektedir. Duyguları algılama ve yönetme kabiliyeti yüksek

olan doktor çalışanlar kendi duygularını anlayabilir ve doğal olarak ifade

edebilirler. Kendi duygularını düzenleyebilenler, stresli deneyimlerden daha

çabuk kurtulabilmelerini sağlayan duygularını ayarlayabilir ve kontrol

edebilirler. <o:p></o:p>

Analizin

sonuçlarında sessizlik davranışının yüksek olduğu görülmüştür. Sağlık

kuruluşlarında sessizlik gelişmenin önünde önemli bir engeldir. Başarı, yeni

fikirler ve yenilikler sağlanması için kurumda seslilik sağlanmalıdır.

Sessizlik fark edildiği zaman önlemler alınmalı, iş görenlerin kurum ile ilgili

fikir, öneri ve görüşlerini paylaşmaları sağlanmalı, geri bildirimlerle

desteklenmelidir.<o:p></o:p>