Guy Debord ve Gündelik Hayatın Anarşizmi

• GUY DEBORD VE GÜNDELİK HAYATIN ANARŞİZMİ

•Zamanının çoğunu bohem çevrelerle geçiren Debord; militan bir sinemacı,

hümanist bir eleştirmen ve kışkırtıcı bir ideologdur.

•KISA BİR BİYOGRAFİ

•28 Aralık 1831 yılında Paris'te dünyaya gelen Debord, küçük yaşta babasını

kaybetmesine rağmen son derece iyi koşullarda hayatını sürdürmüştür.

Ailenin diğer bireyleri onu çocukluğundan itibaren şımartmış, el üstünde

tutulmuş ve mutlu bir çocukluk geçirmiştir.

•Debord ailesi II. Dünya Savaşı esnasında ayakkabı fabrikalarını satarak

Nice'ye yerleşmiş, Debord burada kendisini sanatın içinde bulmuştur. Paris

Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ndeki eğitimini yarıda kesen Debord, şiir ve

sanatla iç içe bir yaşam sürdürmeyi tercih etmiştir. İlerleyen dönemde

"Sosyalizm ve Barbarlık" adlı topluluğa katılmış; 19 yaşında Lettriste

Internationale'e üye olmuştur. Sade İçin Ulumalar adlı yapıtıyla baş gösteren

kitlesel izdiham ve olaylar onun destanının doğuşu olmuştur.

•Anılar

Özet

•Devrimi sanatın ve şiirin hizmetine sunmakla övünen avangart sanat

eğilimlerinden Dada ve Gerçeküstücülük'ten ödünç alan bir düşünceye bağlı

olan Debord, 1957 yılında Anılar adlı kitabı yazmış; kitap onun ölümünden

sonra yayımlanmıştır. Kitap, bugünkü anlamıyla bir "anti-kitap" niteliğindeydi

ve Sitüasyonistlerin détournement (saptırma) adını verdikleri kültürel direniş

tekniğinin somut bir örneğiydi.

•Ölümü

•1961'de Critique de la Séparation (Ayrılığın Eleştirisi), 1973'te Society of the

Spectacle ve 1978'de ise otobiyografik ögeler taşıyan in Girum Imus Nocte et

Consumimur Igni (Gecenin İçinde Dönüyoruz, Ateş Bizi Yutuyor) isimli filmleri

çekti. Latince kökenli bir deyişten esinlenen bu sonuncu deneysel film, aynı

zamanda başlığında yer alan harflerin sıra dışı dizilişiyle de kusursuz bir

palindrom örneğiydi; yani karakterler tersten -sağdan sola doğru

okunduğunda da cümlenin anlamı değişmiyordu. Debord, 1977'de büyük

yankı uyandıran kitabı Gösteri Toplumu'nu yayımladı. Kitap, kapitalist

tüketim kültürü ve ilişkilerine, bu ilişkilerin neden olduğu yaygın

yabancılaşma ve meta ekonomisine yönelik yıkıcı bir saldırı niteliği taşıyordu.

Debord 1994 yılında göğsüne dayadığı bir tüfekle intihar ettiğinde 63

yaşındaydı.

•GUY DEBORD VE GÜNDELİK HAYATIN ANARŞİSİ

•Guy Debord, In Girum adlı deneysel filminin senaryo metninde şöyle

seslenir: “Dünyayı altüst etmek için gereksindiğimiz formülü kitaplarda değil,

aylaklıkta, gezginlikte aramıştık daha çok. Hiçbirinin bir öncekine

benzemediği büyük günlerden türemiş bir aylaklıktı bu ve hiçbir zaman da

son bulmuyordu arayışımız. Şaşırtıcı karşılaşmalar, görkemli engeller, büyük

ihanetler, büyülü tehlikeler; kısaca hiçbir şey eksik değildi bu aylakça

gezinişte, hiç kimsenin bulmayı arzulamadığı uğursuz bir Kutsal Kâse’nin

izinin sürülüşünde…”.

•Dérivé (Sapma) Teorisi

•Dérivé, bir flaneur etkinliğinden daha fazlasıdır; "gezgin düşünür" olan

flaneur yalnızca çevreyi gözlemler ve gözlemlediği şeyler üzerine

düşüncelere dalarken; Sitüasyonistler yaşama müdâhil etmek suretiyle

flaneur’ü dönüştürürler. Dérivé esnasında edinilen farkındalık, psikolojik

yenilenmenin temel gösterenidir. • Détournement (Saptırma) Teorisi

•Saptırma kavramı International Situationist dergisinin 1958’de yayımlanan

ilk sayısında şöyle tanımlanmaktadır: “Daha önce kullanılan estetik ögelerin

çalınıp değiştirilmesinin kısaltılmış biçimi. Geçmişteki ve bugünkü sanat

üretiminin, daha üstün bir ortam yaratmak üzere iç içe geçirilmesi”.

Özet (devamı)

•Üniter Şehircilik

•En yalın tanımlamayla, teknokratik, yararcı ve işlevsel şehircilik anlayışının

eleştirisidir. Debord’un ifadesiyle, “Tüm sanatların ve tekniklerin birleşik bir

çevre kompozisyonuna katkı sağlayacak araçlar olarak kullanılmasına denir”.

•Sitüasyonist Oyun

•Geniş ölçüde üretim idealizasyonu üzerine kurulu olan klasik oyun

kavramının ilksel toplumsal dayanaklarını yitirerek kültür endüstrisi içinde

tecimselleşmesine ve işlevsel hale gelerek metalaşmasına karşı girişilen bir

eleştiridir. Söz konusu eleştiri, oyundaki kazanma ya da kaybetme

dürtülerinin zenginlik elde etme yarışında bireyler arasındaki gerilimi

tırmandırıcı etkilerine odaklanır.

•Psikocoğrafya

•Psikocoğrafya, coğrafi çevrenin belirli etkilerinin ve kesin yasalarının

incelenmesidir.

•Geri Kazanma ve Atlatma

•Geri kazanma, en basit tanımlamayla, sistem karşıtı ögelerin sisteme dâhil

•Guy Debord ve Gündelik Hayatın Gösterisi

•GUY DEBORD VE AVANGART BAŞKALDIRI

budur.

edilerek etkisiz kılınmasıdır. “Atlatma” kavramının ifade ettiği anlam ise, geri

kazanmanın tersine dönmesidir.

•Debord, "insanlar arasındaki ilişkilere hükmeden" ve "toplumu onun

müşterilerinden biri hâline getiren" günlük hayat gösterisinden söz eder.

Debord’un tanımladığı anlamıyla gösteri, meta fetişizminden beslenen

kapitalist toplumun bir başka şekilde adlandırılmasıdır.

•Debord'un kapitalist nitelikli sinemada karşı çıktığı şey, onun tek boyutlu

(unileteral) iletişimi pekiştirme işlevidir. Debord, genel olarak, sanatı bir

iletişim aracı olarak kavrar ve seyirciyi etkin bir alımlayıcı nitelikle donatmak

için sinemanın dünyası ile gerçek dünyanın sınırları arasındaki bulanıklığı

ortadan kaldırmaya çalışır. Özetle, sanatta belleği yıkıma uğratmak gerekir;

onun kurmayı önerdiği iletişimin temel uzlaşımlarını hükümsüz kılmak

gerekir. Sanatın amatör icracılarının moralini bozmak; asıl büyük işçilik

•Guy Debord ve SitUasyonist Enternasyonel (SE)

•Tüm tarihleri boyunca Sitüasyonistler’in kendi eylemleri için temel aldıkları

argümanlar, refah ve özgürlüklerden yoksun bir toplumun içindeki

durumların ve gündelik yaşamın yeniden devrimcileştirilmesi suretiyle

diriltilmesine dayanmaktadır.