Bir Başkadır’ın “Erkek Aklı”: İyimser Bir Öneri

Memleketin ruh halinin

son on beş yirmi yıllık yekûnunun 70’li ve 80’li yıllar kültürel ikliminin

belgesel gerçekliğiyle harmanlanmış nostaljisini (eski İstanbul'dan

gündelik/panoramik görüntüler, Eminönü meydanı kalabalığı, Ferdi Özbeğen

şarkıları, vb.) günümüz Türkiye’sine iliştirerek, somuttaki değişimi kültürel

başkalık ekseninde kurgulayıp zaptını tutmaya çalışan bir yapım, Bir Başkadır. Berkun Oya’nın yazıp

yönettiği dizi, geleneksel-modern ikiliğini yer yer kır-kent, merkez-çevre

ayrılığı, yer yer de yerlici-yabancı karşıtlığı ekseninde somutlaşan bir temsil

ve söylem düzeni içinde yeniden kuruyor. Haliyle, karakter tipolojisi de bariz

biçimde kültürel sınıf okuması biçiminde zuhur ediyor (Zira Türkiye’de

toplumsal sınıf kategorisi değişik nedenlerden sıklıkla telaffuz imkânı

bulabilen bir kavram değil). Ne var ki, bir başka açıdan da söz konusu

kültüralist eğilim onları toplumsal ve siyasal sınıf isnadının gerçek ve

çatışmalı görünümlerine karşı koruyor. Ama mevzu şimdilik bu değil, yanlış

temsil meselesi başka bir analizin konusu. Biz burada, “Bir Başkadır”

terkibinde vücut bulan ve devamı zımni bir üç noktayla çerçevelenmiş olan

başlıktaki sözdiziminin izleyicilerin zihninde yarım bıraktığı terkibin olası

çağrışımlarına değil, erkek karakterler üzerinden seyirciye aktarılan ve

normatif erkeklik söylemi içinde tahkim edilmiş temsilin açık ve gizli

varsayımlarına ve endişe verici virilitelerinin gelgitli görünümlerine

odaklanacağız. Elbette dizinin kültürel sınıf eksenli ön kabullerinin ve kimi

rizikolu toplumsal ve siyasal önermelerinin görünmez

kıldığı fay hatlarını da zaman zaman el yordamıyla yoklamayı deneyerek. İlkin;

her ne kadar Bir Başkadır’ın eril

karakterler stoğu bariz biçimde ataerkinin uğultulu tepeleri, rüzgârlı

vadileriyle dolu olsa da, söz konusu eril ideoloji, dini-muhafazakâr kimliği ve

mahalli kanaat önderliği vasfıyla, dizinin diğer ana karakterlerinden nitelikçe

farklılaşan hoca Ali Sadi karakterini (Settar Tanrıöğen) tasnif dışı tutuyor

gibi. Şu halde onunla başlayalım. <o:p></o:p>