Gözetim ve Onay Kültürü

Bu yazıda, gözetim olgusunun geçirdiği tarihsel evrimi; güvenlik

endişesi, teşhir-ifşa ikilemi, aleniyet talebi ve gereksinimini daha

fazla saygınlık ve takdir alkışı beklentisiyle tahkim eden “onay

kültürü”, gözden kaybolmanın imkânsızlığı ve sosyolog Zygmunt

Bauman’ın sözünü ettiği “anlık yakınlık ve ayrılık mekânları içinde

var olmanın” travmatik ve sosyo-psikolojik sonuçları ekseninde

okumayı deniyoruz. Freud’un dürtüsel benliğimizin gayriihtiyari,

otomatik bir itkisi olarak öne sürdüğü “skopofilik” eğilimin zamanla

geçirdiği dönüşümün boyutlarını özel alan arzusunun

yoğunlaşmasıyla birlikte gündeme gelen mahremiyet teşhirinden

dikizlemeye, güvenlikten özgürlüğe, Lyon’dan Niedzviecki’ye

uzanan geniş bir teorik çerçeve ve olgusal güzergâh bağlamında

değerlendiriyoruz. Çalışmada, kısaca, gözetim ve onay kültürü

bağlamında, “ifşa olmaktan korkuyoruz, ama gözden yitip gitmek de

dayanılmaz ruhsal çalkantılar, karmaşalar yaratıyor benliğimizde”

diyen bir düşünsel çatlağa dikkat çekmeye çalışıyoruz.