Evdeki Zürafa: Bir Başka Tahayyülde Aynılık, Fark ve Memleket Nostaljisi

Berkun

Oya’nın yazıp yönettiği Bir Başkadır dizisi, gerek izleyiciden gördüğü

destek ve aldığı kamusal alkışın genişliği, gerekse kimi okuryazar çevrelerde

neden olduğu büyük yankının ve uyandırdığı yorumlama iştahının çapı dikkate

alındığında, bugüne dek çok az yapıma nasip olmuş benzersiz bir ilgiye mazhar

oldu. Dizi, karakter temsilinden, yayınlandığı dijital platformun niteliğine;

iddialı haleti ruhiye çözümlemelerinden, yönetmenin söylemeye çalıştıkları veya

bir türlü söyleyemediklerine; dizinin alttan alta telkin ettiği Türklük ethosu

koşullandırmasından, onun dolaysız bir çıktısı olan “ehil/muhafazakâr Kürt”

kurgusuna kadar birçok mevzuyu geniş açılı bir panorama içinde eşelenmek üzere

masaya yatırdı. Kısaca, muadillerinden bariz biçimde farklı olarak, giriştiği

panoramik Türkiye okumasının mahiyeti bakımından daha sosyolojik yönelimli

diyebileceğimiz -bu yönüyle de amaçladığı analizin düzeyi açısından daha güçlü

bir faillik konumunu talep eden- bir girişimle karşı karşıyayız. Özellikle de

memleketin kimi tarihsel ve güncel sorunlarının gerçeklik katmanlarına ve

gündelik ilişki ağları içinde belirdiği biçimiyle kimi gerilimli fay hatlarına

temas etmeye çalışması bakımından: Seküler/dinsel, yerlici/yabancı, modern/

geleneksel, vb. <o:p></o:p>

Bugünden

bakıldığında, etkisi halen belli ölçülerde devam eden yapım, gerçekten de

kültür endüstrisinin planlı eskime döngüsü içine kolaylıkla dahil edilemeyecek

türden bir düşünsel fazlayı, bir dizi çok katmanlı sosyolojik meseleyi içermekte.

En başta da, benzerlik-farklılık ikilemi, memleket algısındaki değişimler ve laik-muhafazakâr

yaşam tarzı çatışması üzerine başlattığı çok yönlü tartışma ve art alanında

Türkiye toplumunun zihinsel haritasını çıkarma girişimine yeltenmesi

bağlamında. Tüm bu yorumlama ve çözümlemelerin, Türkiye toplumunun son on

beş-yirmi yıllık yapısal dönüşümüyle de doğrudan bir ilintisi var kuşkusuz. Dahası, dizi zihnimizde bıraktığı tortular ve düşünceler,

yanıtlanmayı bekleyen kimi soru ve itirazlarla tahrik edici etkisini daha uzun

süre koruyacak gibi görünüyor. <o:p></o:p>

Evdeki Zürafa, söz konusu dizinin içerdiği kültürel ve

siyasal kodları olduğu kadar, dizinin Türkiye toplumunun ideolojik ve sosyolojik

meselelerine ilişkin kurmaya çalıştığı analiz çerçevesine odaklanan önemli bir kolektif

girişim. Kitap, özetle, Bir Başkadır dizisinin

söyledikleri, söylemekten imtina ettikleri, belki yalnızca kapı aralamakla

yetindikleri veya gizlemeye gayret ettikleri üzerinden hareket eden, birbiriyle

ilintili dört bölümden oluşuyor. Birbirinden farklı konumlanmalara ve bakış

açılarına sahip metinleri bir araya getiren bu dört bölüm, okuru dizinin öne

çıkardığı önemli toplumsal meseleleri yeniden hatırlamaya ve üzerinde düşünmeye

davet ediyor.<o:p></o:p>