Bükreş’in Doğusu Ya da Siyasal Olana Gülmek

Yönetmenliğini Corneliu Porumboiu’nun

üstlendiği 2006 yılı Romanya yapımı “Bükreş’in Doğusu” isimli film, özünde totaliter

bir ortodoksi alanını oluşturan yakıcı siyasal bir gerçekliğin kara mizah

duygusuyla harmanlanmaya çalışıldığı tipik bir taşlama örneğidir. Fikirlerin

serbestçe ifade edilemediği totaliter ve baskıcı bir ülkede (Romanya), insanlar,

bir süre sonra gerçekleşen radikal rejim değişikliğinin de etkisiyle elde

ettikleri görece özgürleşme ortamında, daha önce pek kullanma olanağı

bulamadıkları bir hakkı, özgürce düşünebilme ve konuşabilme hakkını gereği gibi

icra edebilme yetisinden yoksundurlar. Bu nedenle de, görüşlerine başvurulan tartışmacılar

bir yerel televizyon kanalında Romanya Devrimi üzerine söz aldıklarında, dikkat

çekici ve güçlü argümanlar geliştirmek şöyle dursun, kontrolsüzce sergiledikleri

hal ve hareketleriyle genellikle gülünç durumlara düşerler. Televizyon sunucusu

ve tartışmacılar başta olmak üzere, eleştirel bilincin uzun yıllar boyunca resmi

ideoloji tarafından bastırılmış olmasının da doğal bir sonucu olarak, Romanya

halkı vaktiyle iktidarın yüzüne karşı söyleyemediklerini yüksek sesle onun

yüzüne haykırma olanağı bulduğunda, her seferinde ikircikli tavırlar sergilemek

suretiyle ülkenin siyasal geçmişiyle cesurca yüzleşmekten kaçınır. İkinci

olarak, Ortodoksiye gülmek, yaşamsal bedeli ağır olan bir edimdir. Çünkü siyasal

olayları ve fikirleri hafifletici bir gülme efektiyle yorumlamaya kalkışmak, failler

tarafından yerleşik siyasal kültürün ve düşünce ikliminin ciddi görünümüne

zarar verici bir girişim olarak algılanmaktadır. Bu nedenle, siyasal bir devrimin

kolektif bellekte bıraktığı tortunun izdüşümlerinin arandığı Bükreş’in Doğusu filmi mizah-siyaset

ilişkisini farklı açılardan yeniden düşünmemizi gerektirmektedir. Çalışmada,

içerik analizi yöntemiyle, mizah dili üzerinden siyasal olay ve olgulara

ilişkin kurulan semantik çerçeve ve algılamaların eleştirel bir çözümlemesi

yapılacaktır. <o:p></o:p>