Uluslararası Siyasette Empatinin ve Duygusal Zekânın İflası Bağlamında Bush Yönetimi”

Empatinin Yitimi adlı yapıtında, empati yitimini “kötülüğün

kaynağı” olarak gören Arno Gruen, soykırım ve milliyetçilik

başta olmak üzere, pek çok ciddi insanlık suçunun ardında, bizden

farklı niteliklere sahip olan başkalarının deneyimlerini anlama

yetersizliğinin yattığını belirtir. Empatiyi “içimizdeki insaniyetsizlikle aramıza duvar ören bir engel” olarak tanımlayan Gruen;

“Auschwitz’den Ruanda’ya, El Salvador’dan Kosova’ya, ABD’den

Yakın Doğu’ya, bütün şiddet alanlarında yaşananların içinde bu

yitik duygunun var olduğunu” savunur (Temizyürek, 2007: 17).

Denebilir ki 1990’lı yıllarda duygusal zekâ kavramının akademik

keşfiyle birlikte, öfkeye öfkeyle ya da şiddete şiddetle karşılık vermenin “yaralayıcı” etiğinin dışında yeni bir düşünüş ve duyuş bi-

224

Şovenist İnşa

çiminin varlığının olasılık dahilinde olduğu gerçeğine dayalı yeni

bir süreç başlamıştır. Söz konusu süreç, herhangi bir etkileşimde

bulunan aktörler arasında dengeleyici ve onarıcı ilişkiler kurmayı; farklı anlam çerçevelerinin çakıştığı durumlarda ise, anlayış ve

sezgiye dayalı uzlaşmacı eğilimlerin devreye girdiği, özünde, ilişki

kanallarını açık tutmaya dönük duyarlığı hâkim kılma yeteneğinin güçlendirildiği yeni bir algılamaya tekabül eder. Gerek kişilerarası iletişim sürecinde gerek daha makro düzeydeki toplumsal

organizasyonlarda –bölgesel, ulusal, uluslararası vb– olsun, sözü

edilen iletişim kanallarının açık tutulması konusu önemlidir. Bu

konuda, başkasıyla empatik ya da duygudaşlık temelinde bir titreşime girmek ya da “diğerinin öznel deneyimini algılayabilme

yeteneği” (Goleman, 2006: 140) anlamında kullanılan ve duygusal zekânın temelini oluşturan yetilerden biri olan empatinin

varlığı şarttır. Bir etkileşim sürecinin tarafları arasında devletler

ve uluslararası sistemin aktörlerini düşündüğümüzde ise, tarih

boyunca, bu olağanüstü yetinin eksikliği yüzünden yaşanan acıların yekûnu oldukça uzun bir liste tutar: savaşlar, saldırganlıklar, kıyımlar, pogromlar, toplama kampları, bireysel ve kolektif

vahşet tabloları, vs. Dolayısıyla, sorunun, uluslararası düzlemde

yol açtığı dramatik yıkımın sonuçları ve boyutları daha büyüktür.