DİJİTAL ÇAĞDA YAŞAM, KURGU VE PARANOYA: DİSTOPİK FİLM MANZARALARI BAKIMINDAN HUXLEY’Cİ KEHANETİN NERESİNDEYİZ?

Tüm bilimsel kurmacalar, gelecekte insanlığı bekleyen biyoteknolojik devrimin karanlık

öngörülerinden esinlenmese de katastrofik filmlerin birçoğu, farklı farklı izlekler etrafında

biçimlenmiş distopik bir düzen inşa eder. Bu bağlamda Derin Darbe, Kusursuz Fırtına,

Yarından Sonra gibi filmler safkan felaket filmleri olarak nitelendirilebilirken, bu türün

bilimkurgu-gerilim-suç-dram motifleri eklenmiş daha başka örnekleri de mevcuttur. Sözgelimi

Armageddon, Dalga, Uzaydan Gelen Fırtına, Children of Men, vb. filmler bunlardandır. Bu

türün hemen hemen bilinen tüm örnekleri musibeti doğa içi bir etmene veya denetlenemez bir

güce bağlayıp ona karşı mücadele vererek sorunu çözmeye çalışır. Böylelikle, doğal felaketlerin

kendinde şey, kendiliğinden bir şey olduğunu vurgulamaya büyük bir özen göstererek küresel

kapitalizmin vahşi rant ve talan düzeninin ve bu düzenin sürmesinden çıkarı olan çokuluslu

şirketlerin açgözlü amaç ve eylemlerini gözlerden gizler. Halbuki doğal felaketlerin asıl

nedenlerini gizleyerek mevzuya seyirlik nitelikte bilimkurgu, gerilim ve fazladan komedi/dram

sosu katan ikinci grup filmler nükleer savaşlar, çatışmalar, yeraltı ve yerüstü kaynaklarının talan

edilişiyle hızla çölleşen ve fakirleşen dünyanın parodik bir temsilini icra ederler. Bu film

türünün bir alt kategorisini ise çevresel felaketlerin dışındaki yapımlar, özellikle de hızlı

biçimde değişen teknolojik, sosyolojik, moral ve kültürel değerleri konu alan filmler oluşturur.

Özellikle yapay zekâ tartışmalarının yaygınlaştığı 2020 ve sonrası evrede çekilen filmlerin

büyük bölümü bu çoğul izlekler alanına dahil edilebilir rahatlıkla. Bu çalışmada, yazar Aldous

Huxley’in Cesur Yani Dünya adlı kült romanında öngördüğü gelecek fikrinin ütopik ve distopik

öğeleri güncel bilimkurgu film örnekleri odağında tartışılmakta olup, dijital çağın ufkunda

beliren gelecek toplum tasarımlarının kimi güncel olay ve olgularla ilişkisi analiz edilmeye

çalışılmaktadır.