ANNIE ERNAUX'NUN EDEBİ-SOSYOLOJİK DİSKURUNDA BEDENLENMİŞ ZAMAN: BOURDİEU'CÜ BİR OKUMA

Fransız romancı Annie

Ernaux’nun edebi-sosyolojik diskurunun en karakteristik özelliklerinden birisi,

kuşkusuz çok katmanlı bir okuma, geniş ölçekli bir tartışma ve alımlama, metinlerarası

bir yorumlama ve çözümleme olanağı sunmasıdır. Özellikle de Ernaux’nun bir tür

“gayrişahsi otobiyografi” olarak nitelenen ve kümülatif olarak yaklaşık yetmiş

yıllık bir toplumsal tarih ve özel olarak da Fransa ulusal tarihinin yazılı

kayıtlarını tutan romanı Seneler, taşra ve büyük kent yaşamında hüküm

süren gündelik hayatın ritmi ve alışkanlıklarından değişen zihniyet kalıpları

ve eğilimlerine, cinsellikten yetişkin kaygılarına, savaşlardan siyasal/ideolojik

kırılmalara ve düşsel/ütopik aranışlara kadar pek çok olay, olgu, izlek ve

sorunsala eğilir. Tüm bu görünümler, aynı zamanda bireysel deneyimi kolektif

tarihle iç içe sunan ve bedenden bedene aktarılan kimi alışkanlık ve

yatkınlıkları ifade eder. Görece mikro ölçekli bir anlatıyı iddialı bir makro

yapısal çözümlemeye dönüştüren de, yapıtın içerik açısından bu pek de alışık

olmadığımız çok katmanlı semantik yapısı ve her tür öznel ve psikolojik tavrı

reddeden nötr anlatım tercihinde yatar. Roman, deyim yerindeyse, temsil ettiği

toplumsal ve tarihsel hafızanın bereketi oranında, adeta insanlığın toplumsal tarihinin

bütünlüklü bir özeti olduğu kadar, aynı zamanda yaşamın farklı veçhelerine bu

derinlikli ve soluk kesici bakış, Fransız sosyolog Pierre Bourdieu’nün en özgün

kavramlarından olan habitus açısından da önemli ipuçları sunar. Nitekim Seneler’de

anlatılanlar Bourdieu’cü habitus kavramının somuttaki kusursuz görünümleri, formları

gibidir. Bu çalışmada, Ernaux’nun Seneler adlı romanının içeriğine

yansıdığı biçimiyle Bourdieu’cü habitus görünümlerinin izini sürmek

amaçlanmıştır. Söz konusu görünümler irdelenirken, nitel araştırma teknikleri

arasında sosyal bilimlerin çeşitli disiplinlerinde sıklıkla kullanılan, tarihsel

ve öznel verideki anlam, ifade, gerçeklik ve örüntüleri açığa vurmaya yarayan, pozitivizmin

olgusal tahakküme dayalı indirgemeci eğilimlerinin yol açtığı sınırlayıcı etkileri

bertaraf etmek amacıyla yazılı metinleri bir tek gerçeklik düzleminde ele

almayıp aynı dönemde üretilmiş başka metinler ve perspektiflerle de kıyaslayarak

değerlendirmeyi hedefleyen yorumsamacı (hermenötik) yöntemden yararlanılmıştır.

Çalışmada, Annie Ernaux’nun, gerek Seneler adlı romanının estetik ve

edebi-sosyolojik diskurunda, gerekse semantik içeriğinde habitus görünümlerini

büyük bir ustalıkla somutlayarak ete kemiğe büründürdüğü, sıra dışı

yoğunluktaki yazınsal mesaisiyle hermenötik yöntemin tüm kavram, bakış açısı ve

analiz düzeylerini doğruladığı sonucuna varılmıştır. <o:p></o:p>