İZMİRLİ İSMAİL HAKKI'NIN "İLMÜ'N-NEFS"İNDE MODERN PSİKOLOJİ TARİHİ

Özet

Çok yönlü bir varlık olan insan, muhtemelen varlık sahnesinde yer edindiği günden bu güne kendini bilme ve anlama çabasında olagelmiştir. Vahyin ilk insanla

başlaması ve nefse dair mâlumatın kuşaktan kuşağa aktarılması bunun bir delili

olsa gerek. Ülkemizde psikoloji dendiğinde 1960’lı yıllarla ivme kazanan modern

bir bilim akla gelmekte. Bu alanın İslam geleneğiyle özellikle Osmanlı dönemindeki çalışmalarla irtibatı çok düşünülmemektedir. Bu çalışmada, mevz-u bâhis

eksikliğin giderilmesine yönelik öncelikle Osmanlı’nın son döneminde ilmün’nnefs-psikoloji çalışmalarına atıfta bulunulacak ve İsmail Hakkı İzmirli’den kısaca

bahsedilecektir. Daha sonra İzmirli’nin “ilmün’n-nefs” eseri tanıtılacak ahirde ise

kitabın son bölümü olan “İlmü’n-Nefsin Tarihi” dipnotlarla latinize edilerek

aktarılacaktır.

Anahtar Kelimeler: İlmü’n-Nefs, Psikoloji, İzmirli, Türkiye’de/Osmanlı’da Psikoloji

Tarihi, Din Psikolojisi



The History of Modern Psyycology in "İlmü'n-Nefs" writed by İzmirli

İsmail Hakkı

Abstract

Human being who many-sided has been in a struggle for knowing and understanding himself since he took part in the possible existence scene. Both that

revelation started with the first man and the knowledge about self (nefs) has

been inherited from generation to generation are an evidence for it. When psychology is talked about, a modern science gaining acceleration in the 1960s

comes to mind. The connection of this field with Islam tradition, especially with

the Works in the Ottoman period, hasn’t been thought much. In this study the

aim of removing the concerning insufficency the psychology works for “ilmün’nnefs” in the late period of the Ottoman will be attributed first and then İsmail

Hakkı İzmirli will be talked about shorty. Afterwards, “ilmün’n-nefs” by İzmirli

will be introduced and “İlmü’n-Nefsin Tarihi/The History of “İlmü’n-Nefsi”, the

last capter of the book, will be transfered by latinizing.

Key Words: İlmü’n-Nefs, Psychology, İsmail Hakkı İzmirli, The History of Psychology in

Turkey, Psychology of Religion.