An Egyptian Female Mufassīr: Kariman Hamza and Her Tafsīr Named al-Lu’lu’ wa al-Marjān fī Tafsīr al-Qur’ān

Bu çalışma, Mısırlı kadın müfessirlerden olan Keriman Hamza’nın (1942-2023) el-Lü’lü’ ve’l-Mercân fî Tefsîri’l-Kur’ân adlı eserinin incelenmesini ve takip ettiği tefsir metodunun tespit edilmesini konu edinmektedir. Bu kapsamda, Keriman Hamza’nın hayatı araştırılmış ve el-Lü’lü’ ve’l-Mercân adlı eserin rivayet ve dirayet açısından tefsir metodu üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Yazarın çalışması başından sonuna kadar sistematik olarak incelenmiş ve doküman analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Asıl mesleği habercilik olan ve televizyon sunuculuğu yapan Keriman Hamza, ilk başta çocuklara yönelik Kur’an tefsir etmesi için gelen talebi Ezher mezunu olmadığı gerekçesiyle reddetmesine rağmen, kendisine gelen çeşitli istekler, Kur’an’a duyduğu ilgi ve bu konuda yaptığı televizyon programları neticesinde tefsir yazmaya karar vermiştir. Çalışma, müellifin üç yıl boyunca tefsir çalışmalarına odaklanarak yazdığı üç ciltlik bir eserdir ve Ezher Üniversitesi’nin onayından geçmiştir. Keriman Hamza, Kur’an tefsirini yazmasını, 35 yıllık yayım hayatında yaptığı dînî programlara ve İslamî yazılarına bağlayarak İslam’ı tebliğ çabasının meyvesi olarak görmektedir. Okuyucunun sıkılmadan tefsirini okuyabileceğini, bir annenin çocuğuna bir şeyler anlatması gibi kaleme aldığını belirten Keriman Hamza, Kur’an’ı baştan sona tefsir eden nadir kadın müelliflerdendir. el-Lü’lü’ ve’l-Mercân hakkında çok kısıtlı çalışmaların bulunması, bu çalışmayı öne çıkaran unsurlardandır. Eserin tefsir metodu açısından incelenmesi, literatüre katkı sağlayacaktır. Tefsirin en ayırt edici yönü olarak, Kitab-ı Mukaddes’ten yaptığı alıntıların karşılaştırmalı olarak verilmesi ve güncel olaylarla bağlantı kurma çabası olduğu belirtilebilir. Bu makalenin sonuçlarından birisi, Keriman Hamza’nın pek çok tefsir kaynağından derleyip Kur’an ve sünnet bilgisiyle mezcettiği bu eserin bir tefsir mi yoksa derleme bir eser mi tartışmasını da açık hâle getirmesi; günümüzde örnekleri görülmeye başlanan bu tür çalışmaların nasıl adlandırılması ve anlamlandırılması sorusunu tefsir geleneğindeki müfessir algısından hareketle gündeme getirmesidir.