Din Bilim İlişkisi:Tefsir Sempozyumu Bildiriler 23-24 Kasım 2018

Mahiyeti, epistemolojik

kaynağı ve işlevlerinin niteliği ve içeriği bakımından din bilim ilişkisi kadim

bir tartışmadır. Bu tartışma modern dönemde bilimin baş döndürücü gelişimine

bağlı olarak daha bir dinamizm kazanmıştır. Buna bağlı olarak din ve bilim arasındaki ilişkinin nasıl ve nereye

kadar olması gerektiği konusu günümüz İslam dünyasının da en önemli tartışma

konusudur. Bu tartışmalar neticesinde genelde din bilim ilişkisi özelde ise

Kur’an bilim ilişkisine dair “çatışmacı, karşıt, ilişkisel ve onaylayıcı”

şeklinde dört ana tutum ortaya çıkmıştır. Çatışmacı-karşıt

ve onaylayıcı tutum, bu tartışmalarda ve çalışmalarda öne çıkan yaklaşım

biçimleridir. Onaylayıcı tutum, dünyada

İslam’ın insanlığın her sorununa çare sunduğunu, bunun doğal sonucu olarak da

Kuran’ın içinde her türlü bilgiyi barındırdığı düşünmektedir. Böyle bir düşünce

biçimi, doğal olarak din-bilim ilişkisinde hiyerarşik bir model önermekte ve dini

gerekirse bilimsel çalışmaların sonuçlarını denetleyecek biçimde daha yukarıda

konumlandırmaktadır. Çatışmacı-karşıt tutum ise dinin bilim ile ya

da bilimin din ile mutlak olarak uyuşmaz olduğunu ve birbirlerini

dışladıklarını öne çıkaran yaklaşımdır. Din ve bilimin birbirlerinden çok

farklı olduklarını kendi alanları içinde geçerliğe sahip olmakla beraber her

ikisini ayrıştırılmasının gerektiğin düşünür. Çünkü her iki alan kaynakları, mahiyeti, ve yöntemi bakımından

birbirleriyle asla uyuşmazlar. Bu iki

yaklaşıma göre gerek İslam dünyasında ve gerekse Batı dünyasında ciddi bir

birikim ve literatür oluşmuştur.<o:p></o:p>

İşte bu

birikim, Atatürk Üniversitesi BAP birimi tarafından desteklenen projeyle

gerçekleştirilen “Din Bilim İlişkisi: Tefsir” sempozyumunda tüm yönleriyle, tüm

alanlarıyla ve tüm paydaşlarıyla tartışmaya açılmıştır. Din Bilim İlişkisi:

Tefsir isimli Bap projesinin onaylanması akabinde gerekli bilgilerin yer aldığı

afiş ve web sitesiyle sempozyum ilanına çıkılmıştır. Başvuruların değerlendirilmesi

sonucunda farklı alanlardan akademisyenlerin tebliğleri kabul edilmiştir. 11

tebliğin sunulduğu sempozyum 23-24 Kasım 2018 tarihlerinde açılış konferansı ve

üç oturum şeklinde Atatürk Üniversitesi Nene hatun Kültür merkezinde yaklaşık

500 katılımcının iştirakiyle gerçekleştirilmiştir. Açılış konferansında, Kur’an

bilim ilişkisinin temelini de oluşturan din bilim ilişkisi, tarihi, ilmi ve

teknik alanlarıyla dinleyicilere aktarılmıştır. Birinci oturumda geçmişten

günümüze bilimsel tefsirin geçerliliği, mahiyeti, imkan ve sınırları, meseleye

olumlum ve olumsuz yaklaşan tefsir akademisyenleri tarafından ele alınmıştır. İkinci

oturumda Kur’an’ın fen/pozitif bilimlerin verileriyle okunması konusu pozitif

bilimler sahasında uzman akademisyenlerce tartışılmıştır. Üçüncü oturumda ise

Kur’an’ın sosyal bilimlerin verileriyle okunmasının imkanı sosyal bilimler

alanında uzman akademisyenler tarafından değerlendirilmiştir. Kapanış ve

değerlendirme oturumunda da sempozyum konuları genel hatlarıyla özetlenmiştir.

Tebliğ sunan akademisyenlerden alınan metinler, “Din Bilim İlişkisi: Tefsir

Sempozyumu Bildiriler 23-24 Kasım 2018” isimli kitapta bir araya getirilerek

yayımlanmasıyla bilim dünyasına sunulmuştur.

Çözüme yönelik

bu yaklaşımdan hareketle icra edilen sempozyumda, meselenin sadece dini

verilerle veya metodolojisiyle değil, bilimin verileri veya metodolojisiyle

okunma imkanının olup olmadığı masaya yatırılmıştır. Böylece sadece

ilahiyatçıların bakışıyla değil, farklı alanlardan bilim uzmanlarının da yaklaşım

biçimi dikkate alınarak konu değerlendirilmiştir. Bu bağlamda sempozyumda

ilahiyatçılarla farklı alanlardan bilim uzmanları bir araya getirilerek

Kur’an’ın hem sosyal ve fen bilimlerinin verileriyle okunmasının imkânı

tartışılmış hem de ilahi hitabın bilimsel gelişmelere kaynaklık ettiği veya

telmihte bulunduğu hususu sorgulanmıştır. Sempozyumda Kur’an’ın bilimsel verilerle

okunmasının mümkün olduğu ancak bunun ilgili alandaki bilim uzmanlarından

yardım alınarak yapılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ilahiyat

uzmanlarıyla bilim uzmanlarının multidisipliner metot çerçevesinde bir araya

gelmesinin gerekliliği hususu bu sempozyumun ortaya koyduğu en önemli sonuçtur.<o:p></o:p>