BİDÂ’ATÜ’L-VÂ'İZÎN (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ)

Ahlâkla ilgili altmış hadîsin şerhidir. Abdülmecîd Sivâsî kendisinin Bidâ’atü’l-Vâ'izîn (Vâizlerin Sermâyeleri) adını verdiği bu eserin mukaddimesinde muhtelif hadîs kitaplarını mütalaa ederek onların içinden kırk hadîsi seçip çıkardığını, bu kırk hadîse sonradan yirmi hadîs daha ilâve ettiğini bunlardan sırasıyla dört hadîsi amcası ve şeyhi Şemseddîn Sivâsî’ye, dört hadîsi dedesi Ebû’l-Berekât’a, dört hadîsi babası Muharrem Efendi’ye, dört hadîsi annesine, dördünü de kardeşi Müderris Feyzullâh Efendi’ye hediye ettiğini belirtmiştir.

Sivâsî, bu eseri hazırlarken gücü yettiği kadar hadîslerin senedlerini tahkik etmeye çalıştığını, amacının ilmi yetkinliğini ortaya koymak ve güzel ifadelerle bir eser vücûda getirmek olmadığını, sadece önceki âlimlerin yazdıklarını aktarmak olduğunu ifade etmiş, bazı dervişlerin de ricası üzerine Adûdiddîn el-Îci, Rağıb el-Isfahânî, Gazâlî ve Ebû Tâlib el-Mekkî gibi âlim ve sûfîlerin kitaplarından istifade ederek hadîsleri tercüme ve şerh ettiğini belirtmiştir.

Sivâsî, şerh usûlü olarak önce hadîslerin metnini vermiş, senedlerinin tahkîkini yapmış, râvîlerini ve geçtiği hadîs mecmualarının isimlerini zikrettikten sonra tercüme etmiş daha sonra da şerhe geçmiştir. Hadîsleri şerh ederken bazı muğlak kelimelerin farklı lügat manalarına değinmiş ve konuyla ilgili başka hadîslere atıflar yapmıştır. Yine hadisin konusuyla alakalı farklı hadîs şerhlerinden istifade etmiş, sûfîlerin görüşleri doğrultusunda açıklamalarda bulunmuş, Arapça, Farsça ve Türkçe şiirlerle şerhini zenginleştirmiştir. Özellikle Mevlânâ’nın beyitlerinden sıkça alıntılar yapmış kendine ait Arapça, Farsça ve Türkçe şiirlere yer vermiştir. Bu açıdan eserin, mensur-manzum bir şerh olduğu söylenebilir.

Eserin biri müellif hattı olmak üzere iki nüshası tespit edilmiştir. Bunlardan biri Süleymaniye Kütüphanesi, Kılıç Ali Paşa Bölümü 1032/2 numarada bulunmaktadır. Müellif hattı olan ise Süleymaniye Kütüphanesi, H. Şemsi F. Güneren Böülümü 297 numarada olup 1035/1625-26 tarihinde yazılmıştır.