Mitin Ezgisi: Feyruz'un Müziğinde Lübnan'ın Kurucu Anlatıları

Her ulus-devlet, kendi mevcudiyet tarzını ve ideal kimlik sınırlarını popülerleştirmek, onu

mümkün kılan “kurucu mit”i halk nezdinde somutlaştırmak için belli birtakım araçları

kullanmak ister. Ortadoğu’da çevresindeki diğer siyasi birimlerden farklı, istisnai bir ulusdevlet örneği olarak Lübnan; kendi original mevcudiyetini Fenike mitine, yani

Lübnanlıların Arap, Suriyeli ya da Doğulu değil Batılı, Akdenizli, “medenî” bir kavim olarak

Fenikelilere dayandığı tezine dayandırır. Bu haliyle Lübnanlı olmak Fenikeli olmaya

eşitlenirken belli birtakım gelenekler, kurucu anlatılar olarak bu mit temelinde anlam

kazanır. Bu çalışmada Lübnan’ı ve Lübnanlılığı mümkün kılan kurucu anlatıların popular

kültür alanında üretimi ve dolaşıma sokulması, Feyruz ve Rahbani Kardeşler’in müziği

üzerinden incelenmektedir. Özellikle 1950’lerden itibaren Baalbek Festivali’nde

sahnelenen müzikallerde köy yaşamının idealleştirilmesi, birlikte yaşama geleneğinin

kutsanması ve bireysel fedakarlık gibi temalar öne çıkmıştır. Kısa zamanda müzik

sınırlarını aşarak ulusal bir sembol haline gelen Feyruz’un icrasıyla görünürlük kazanan

ve adeta “gerçeğin yerini alan bir temsil” haline dönüşen kurucu motifler, Lübnanlılığın

anlamının değiştiği dönemlerde de bu dönüşümlerin takip edilebileceği bir forma

dönüşmüştür. Bu bağlamda öncelikle Baalbek Festivalleri boyunca Feyruz ve Rahbani

Kardeşlerin performanslarında somutlaşan ideal Lübnanlılık imgesi üzerinde

durulacaktır. Ardından 1960’lı yıllarda Lübnan’ın yaşadığı Şihabist dönem boyunca

Feyruz’un müziği, Lübnanlılığın geçirdiği değişimler ekseninde yorumlanacaktır. Daha

kapsamlı ve Hıristiyan olmayan Lübnanlıların da dahil edilmeye çalışıldığı bu

“modernleşme” sürecinde, Feyruz’un müziğindeki belli başlı temaların nasıl

okunabileceği tartışılacaktır. Son olarak Feyruz’un ününün Lübnan sınırlarını aşıp Arapça

konuşulan dünyada başlıca öncü bir fenomene dönüşmesi, yine onun eserlerindeki

motifler vasıtasıyla ortaya koyulacak ve bunun da esasında Lübnanlılıkla alakalı bir

gelenek olduğu ileri sürülecektir.