1976-1982 Kalkışması ve 2011 Suriye Olaylarına Yol Açan İçsel Dinamiklerin Karşılaştırılması

Suriye’de 1970 yılında askeri bir darbeyle başa gelen Hafız Esed, Baas ideolojisinin laik ve sosyalist

tabanlı karakteri vasıtasıyla kırsal kesimde yaşayan azınlıkların merkezinde olduğu bir tek adam rejimi inşa

etmiştir. Pragmatik yanı ağır basan ‘Neo

-

Baa

s’ rejimi, hem sosyo

-

ekonomik politikaları hem de topluma

dayattığı kimlik tahayyülü bakımından, Suriye siyasetindeki en etkin odak olarak şehirli Sünni eşrafın tepkisini

çekmiştir. Bu tepki, 1970’li yıllarda yükselişe geçen Müslüman Kardeşler hareketi tar

afından örgütlü bir silahlı

mücadeleye dönüşmüş ve 1976

-

1982 yılları arasında ‘İslamcı kalkışma’ olarak bilinen kanlı bir iç savaşa neden

olmuştur. 1982 yılındaki Hama Katliamı’nın ardından İslamcı muhalefeti tamamen sindiren Esed, iktidarını

oğluna devret

tiği 2000 yılına dek rejimin güvenliğini sağlamayı başarmıştır. Beşar Esed döneminde ise neoliberal

reform programıyla başlamış ve kısa sürede Suriye’deki klasik Baas dengesinin değiştiği, kırsal

-

kentli ayrımının

derinleştiği ve sınıflar arasındaki ekonomi

k uçurumun iyice açıldığı bir sürece girilmiştir. 2010 yılının Aralık

ayında Tunus’ta başlayan Arap Baharı’nın da etkisiyle Baas rejimine yönelik muhalefet hareketi güçlenmiş ve

Suriye’de 14 Mart 2011’de Dera’da başlayan olaylar kısa sürede yabancı güçleri

n de müdahil olduğu bir iç savaş

halini almıştır. 1976

-

1982 İslamcı kalkışma ile 2011 olaylarına giden süreçte içsel faktörlerin karşılaştırılmasının,

Suriye’de siyasal yapının analizi açısından faydalı olacağı düşünülmektedir. Özellikle hâla devam etmekte

olan

Suriye İç Savaşı’nın temelleri hakkında geçmişe bakarak çıkarımda bulunulması oldukça önemlidir. Zira böylece

sürecin gidişatıyla ilgili daha doğru yorumlarda bulunulması mümkün olacaktır. Çalışmada ileri sürüldüğü üzere;

iki olay arasında pek çok or

tak özellik bulmak mümkün olsa da sosyo

-

ekonomik arka plan, mobilizasyon

biçimleri ve mezhepsel belirleyiciler bakımından iki toplumsal hareketin oldukça farklı olduğu görülmektedir.