Bourdieucü Bir Milliyetçilik Kuramı İçin Başlangıç: Literatürün Eleştirisi ve Temel Varsayımlar

Milliyetçilik literatürünün üzerinde

şekillendiği temel meseleler düşünüldüğünde, primordializm, modernizm ve

etnosembolizm gibi teoriler; millet kavramının doğallığı-yapaylığı, tarihin

iktidarla ilişkisi, millet ile milliyetçilik arasındaki öncellik sorunu gibi

tartışmalar üzerinde belirli konumlara sahiptirler. Bununla birlikte söz konusu

tartışma noktalarının temelleri, genellikle 20. yüzyılın ikinci yarısındaki

sosyal bilimlerin koşullarıyla yakından alakalıdır ve revize edilmeleri

gerekmektedir. Bu çalışmanın temel amacı da milliyetçilik yazınının

‘ortodoksi’si kabul edilebilecek modernist kuramın eleştirel bir okumasını

yaparak millet ve milliyetçilik gibi meselelerdeki tartışma mevziini, kültürün

göstergebilimsel açıdan yorumlanmasına dayanan bir alana çekmektir. Özellikle

2000’lerle birlikte postyapısalcı – postmodern okuma stratejilerini temele alan

ve bu bağlamda milleti aidiyet yapılanmaları, kültürel bellek ya da performatif

kimlik gibi araçlar üzerinden okuyan çalışmaların artması, milliyetçilik

literatüründe bu yönde bir eğilim olduğunu kanıtlamaktadır. Çalışmada ortaya konulacak

temel hipotezler, üçlü bir izlek çerçevesinde ortaya koyulacaktır. Öncelikle

kültür kavramı, postyapısalcı teorinin ‘metin’ yaklaşımı temel alınarak

göstergebilimsel bir okumaya tabii tutulacak ve kültürü oluşturan sembolik

ögelerin niteliği tartışılacaktır. Ardından kültürden kaynaklanan ve bireylere

belirli zihinsel yatkınlıklar seti yükleyen, yani grupsal bir ‘davranışlar art

alanı’ anlamında habitus kavramsallaştırması

ortaya konacaktır. Fransız sosyolog Pierre Bourdieu’nün kullandığı haliyle insan

eylemselliğinin açıklanması noktasında kritik bir mevkide bulunan habitus, kimliğin performatif bir kavram

olarak ele alınmasını tamamlayan bir perspektifin önünü açacaktır. Bu bağlamda

kimlik, iktidar tarafından bireylere yapıştırılan bir etiket, stabil ya da

durağan bir aidiyet mekanizması olarak değil bizatihi bireylerin eylemleriyle

belirgin olan, performansa dayalı bir öznellik kipi olarak yorumlanacaktır. Son

tahlilde indirgemeci bir yaklaşıma kapılmak pahasına, mevcut milliyetçilik

literatürünün içerisinde olduğu kısır döngüyü aşacak ve tartışmayı ‘kültür –

habitus – kimlik’ eksenine çekerek alternatif bir milliyetçilik okuması için

bir girizgah yapılmaya çalışılacaktır.<o:p></o:p>