FİNANSAL GELİŞME VE ENERJİ TÜKETİMİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PANEL VERİ ANALİZİ

Enerji ülkelerin büyümesinde ve kalkınmasında önemli bir faktör olarak görülmektedir. Enerji talebinin finansal gelişmelerden farklı yollarla etkilenebilmektedir. Bu konuda finansal gelişmeden enerji tüketimine doğru nedensellik, enerji tüketiminden finansal gelişmeye doğru nedensellik, finansal gelişme ve enerji tüketimi arasında çift yönlü nedensellik ve hiçbir ilişki olmadığı yönünde farklı görüşler vardır. Bu çalışmada finansal gelişme ve enerji tüketimi arasındaki nedensellik N – 11 (Bangladeş, Mısır, Endonezya, İran, Güney Kore, Meksika, Nijerya, Pakistan, Filipinler, Türkiye ve Vietnam) kapsamında incelenmiştir. Çalışma kapsamı olarak 1992 – 2021 dönemi aralığı belirlenmiştir. Breusch-Pagan LM, Pesaran scaled LM ve Pesaran CD yatay kesit bağımsızlık testleri sonucunda serilerin yatay kesit bağımlı olduğu görülmüş ve uygun panel birim kök testi olan Pesaran (2007) birim kök sınaması yapılmıştır. Değişkenlerin katsayılarının birime göre heterojen olduğu görülmüştür. Çalışmada finansal gelişme ve enerji tüketimi arasındaki nedensellik ilişkisi heterojen yapıyı dikkate alan Dumitrescu ve Hurlin (2012) yaklaşımıyla incelenmiştir. Bu analiz sonucunda İran, Güney Kore ve Meksika için finansal gelişmeden enerji tüketimine doğru tek yönlü nedensellik olduğu görülmüştür. Enerji tüketiminin finansal gelişmenin nedeni olduğuna dair herhangi bir bulguya rastlanılmamıştır.