Devlet şekilleri ve hükümet sistemleri türlerinin ülkelerin yönetişim göstergeleri bakımından meydana getirdiği farklılıkların belirlenmesi

1980’li yıllardan sonra kamu yönetimi alanında oldukça önem kazanan “yönetişim” belli bir hedefe ulaşmaya yönelik amaca yönelik bir çabayı, yol gösterici olmayı, kontrol etmeyi ve yönetmeyi içeren bir kavramdır. Tanımıyla ilgili bir kesinlik olmamakla birlikte yönetişimin şeffaflık, hesap verebilirlik, katılımcılık, hukukun üstünlüğü, eşitlikçilik, etkinlik gibi temel ilkelerinin olduğu literatürde geniş çevrelerce kabul edilmektedir.

Bu kavram, Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği, Dünya Bankası, OECD gibi birçok uluslararası kuruluşun üzerinde durduğu ve önem verdiği konulardan biridir. Ülkelerin demokrasiye olan inançlarının artması ve “iyi yönetişim” şeklindeki yaklaşımların ortaya çıkması, yönetişimin kalitesi konusunu gündeme getirmektedir. Buna bağlı olarak kimi ülkeler, araştırma kuruluşları ve uluslararası kuruluşlar hangi ülkelerin yönetişimde iyi hangilerinin daha geride olduğunu belirlemek amacıyla çeşitli yönetişim göstergeleri ortaya koymuşlardır. Bu göstergelere bağlı olarak ülkelerinde yönetişim düzeylerinin ölçülmesi yoluna gidilmiştir.

Bu çalışmanın amacı, ülkelerin yönetişim kaliteleri bakımından devlet şekillerinin ve hükümet sistemlerinde “farklılığın” olup olmadığının belirlenmesidir. Bu hedef doğrultusunda Dünya Bankası’nın altı gösterge halindeki yönetişim verileri incelenmiş ve çeşitli istatistiksel analizlere tabi tutulmuştur. Devlet şekli açısından Federal-Üniter ve Monarşi-Cumhuriyet farklılıklarında yönetişim kalitesinin farklılıkları belirlenmiştir. Ayrıca hükümet sistemi olarak başkanlık, yarı-başkanlık ve parlamenter sistemlerde yönetişim göstergelerinin farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Araştırma kapsamında kullanılan yönetişim verileri üzerinde SPSS programı kullanılarak, T testi ve ANOVA testi yapılmıştır. Böylelikle farklılıklar araştırılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen bulgulara göre hükümet sistemleri ve devlet şekilleri bakımından yönetişim kalitesinin belli düzeylerde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular kamu yöneticileri, politika yapıcılar ve araştırmacılar için önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yönetişim, devlet şekilleri, hükümet sistemleri