Türkiye’nin sağlık politikalarının stratejik tasarım okulu perspektifinden değerlendirilmesi

Küreselleşme ve rekabet ortamının arttığı günümüzde; özel sektör kuruluşları kadar kamu kuruluşları açısından da bu rekabet ortamına uyum sağlamak büyük önem arz etmektedir. Buna bağlı olarak kamu kurumlarında stratejik yönetim anlayışına olan ilgi giderek artmaktadır. Nitekim stratejik yönetim anlayışı, sürekli değişen çevreye uyum sağlayabilecek ve bu çevreyi yönlendirebilecek kurumların varlığına olan ihtiyacı vurgulamaktadır. Günümüzde stratejik yönetim her ne kadar planlı ve geniş kapsamlı karar alma mekanizmalarını içeren bir yönetim anlayışı olarak tanımlansa da; stratejik yönetim anlayışının örgütsel, yönetsel, sosyolojik ve felsefi birçok yönünün olduğunu söyleyebiliriz. Stratejik yönetim anlayışına yönelik birçok farklı bakış açısının ve strateji oluşturma süreçlerine yönelik farklı yöntemlerin olması sebebiyle, stratejik yönetim ile ilgili olarak çeşitli düşünce okulları/ekolleri ortaya atılmıştır. Kuramsal açıdan strateji oluşturma ve uygulamaya yönelik farklı yöntemler ve bakış açılarına sahip bu ekollerin uygulama alanları, kurumların veya ülkenin mevcut durumuna göre farklılık gösterebilmektedir. Bu ekollerden en bilindik ve en eski olan stratejik tasarım okulunun, yeni oluşturulan kuruluşlarda veya büyük reform ihtiyacı olan kuruluşlarda daha etkin olabileceği düşünülmektedir. Dolayısıyla ülkemiz sağlık hizmetlerinde tarihsel süreç içerisinde görülen büyük reform ihtiyacı, bu okulun önermelerinin sağlık hizmetleri reformlarında kullanılması gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır.

Bu çalışmanın amacı, Türkiye de uygulanan sağlık politikaları ve bu politikalar doğrultusunda uygulanan programların incelenerek; ülkedeki sağlık hizmetleri politikalarının stratejik yönetim anlayışını hangi düzeyde kullanıldığını belirlemektir. Bu amaçla ülkemizin sağlık politikalarının miladı sayılabilen sağlıkta dönüşüm programı, stratejik tasarım okulunun önermeleri ve bu okula yönelik eleştiriler perspektifinden değerlendirilmektedir. Sağlıkta dönüşüm programının hazırlanma sürecinin, içeriğinin ve uygulamasının değerlendirildiği bu çalışmada, ayrıca bu programın çevresel beklentilere karşı tutumu, ülkede daha önce uygulanan politikalardan farklı yönleri ortaya konulmaktadır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, sağlıkta dönüşüm programını, stratejik düşünce anlayışından hareketle ortaya konulduğu ve bu programın dayandığı temellerin, stratejik tasarım okulu perspektifine büyük oranda uyumlu olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Üstelik sağlıkta dönüşüm programının önermiş olduğu stratejilerin, tasarım okuluna yöneltilen en ağır eleştirilere bile cevap verebildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma kamu kurumlarında stratejik yönetim anlayışının nasıl değerlendirileceği bakımından ve stratejik yönetimin sürecinde stratejilerin oluşturulmasında etkili olan okulların tanıtılması bakımında stratejik yönetim literatürüne katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, bu araştırmadan elde edilen bulgular, bu alanda çalışma yapan araştırmacılar, sağlık kurumları yöneticileri ve kamu politikası yapıcıları açısından oldukça önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Sağlık Politikaları, Sağlıkta Dönüşüm Programı, Stratejik Yönetim, Stratejik Tasarım Okulu, Strateji Tasarımı