Orta Asya ve Kafkasya’daki Türk Ülkelerinin Milli Marşlarının Karşılaştırmalı Tema Analizi

Milli marşlar bilhassa ulus-devletler döneminde ülkelerin milli

varlığını temsil eden en temel sembollerden biri olmuştur ve genellikle temel

milli sembollerden bir diğeri olan bayrakla birlikte değerlendirilmiştir. Bu

çalışmada Orta Asya ve Kafkasya’daki Türk cumhuriyetlerinin milli

marşlarının karşılaştırmalı tema analizi yapılmaya çalışılmıştır. Öncelikle her

bir ülkenin marşının doğru çevirisi verilmeye çalışılmış, daha sonra da marşın

muhtevası tematik olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise

ülke marşlarındaki temalar karşılaştırılmış ve tarihi bağlam içerisinde

mukayeseli bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçların belirlenmesinde siyasi

tarih, siyaset bilimi, siyaset felsefesi, siyasi ideolojiler ve siyasi kültür gibi

farklı alanlardaki kavram ve imajlardan yararlanılmıştır. Yapılan analizlerde

Türki cumhuriyetlerden Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve

Türkmenistan milli marşlarının barış, özgürlük, dostluk, halk, ilerleme, gibi

bazı kavramlarla ilgili vurgularının, sosyalist geçmişin izlerini taşıdığı tespit

edilmiş, bu marşların milli bir tarih bilincinden ve gelecek tasavvurundan uzak şekilde pasif bir milli hüviyet göstermesinin ise geniş Rus siyaset ve

paradigmasının etkisi olduğu değerlendirilmiştir.

Bağımsızlık sonrasında milli marşlarda milli kimlik ve kültüre uygun

bir içerik dönüşümünün gerçekleşmemesi de bu ülkelerdeki siyasi ve

entelektüel elitin Sovyetler Birliği döneminde şekillenen zihniyet yapılarının

devam etmesiyle açıklanmaktadır. Azerbaycan milli marşı ise Sovyet siyasi

hâkimiyetinden ve kültürel nüfuzundan önce ve bağımsızlık mücadelesi

verilen bir dönemde yazılmış olması itibariyle milli bir ruha ve bilince

dayandığı neticesine ulaşılmıştır.