Yabancı devletlerin ve ayrılıkçı unsurların Jön Türk hareketi üzerindeki etkileri

Osmanlı Devletinin son dönemlerinde, meşrutiyete dayalı bir yönetim oluşturmak ve anayasal düzeni sağlamak suretiyle devletin ayakta kalmasını hedefleyen Jön Türk hareketinin siyasal ve toplumsal açıdan birçok etkisi olmuştur. Bu hareket içerisinde yer alan siyasi aktörlerin faaliyetleri, hareketin desteklemiş olduğu girişimler ve hareketin düşünsel dayanakları birçok çalışmada araştırılmış ve tartışılmıştır. Ancak Osmanlı Devletinde yeni bir yönetim yapısının oluşturma hedefi taşıyan bu hareketin destekleyicileri ve kışkırtıcıları da hareketin icra ettiği faaliyetler kadar önem taşımaktadır. Bundan dolayı Jön Türk hareketine destek veren ve Jön Türklerin eylemlerinden kendi nam ve hesapları açısından olumlu ve olumsuz yönlerde çıktılar elde eden kesimlerin belirlenmesi, bu hareketin faaliyetlerinin farklı bir açıdan değerlendirilmesi ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır.

Çalışmanın odak noktasını Jön Türk hareketinin doğuşu, gelişmesi ve ihtilalci bir harekete evrilme sürecinde bu harekete destek veren yabancı ülkelerin ve ayrılıkçı unsurların belirlenmesi oluşturmaktadır. Ayrıca Osmanlı Devletinin son dönemlerinde meydana gelen önemli siyasi olaylar karşısında bu devletlerin ve ayrılıkçı unsurların vermiş oldukları tepkiler de (olumlu/olumsuz) değerlendirilmektedir. Böylelikle Jön Türk hareketi üyelerinin “devleti kurtarmak” amacıyla giriştikleri faaliyetlerin kimlerin çıkarlarına hizmet ettiği ya da kimlerin Jön Türklerin samimi ve iyi niyetli düşüncelerini ve faaliyetlerini kişisel emellerine kullandığı belirlenmeye çalışılmaktadır. Bu çaba, Osmanlı Devletinin son dönemlerini farklı bir gözle yeniden okuma fırsatına da imkân sunabilir.

Anahtar Kelimeler: Jön Türkler, Meşrutiyet, 31 Mart Vakası, II. Abdülhamid