Makroekonomik Faktörlerin Ticari Bankaların Finansal Riskleri Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi

Ulusal veya uluslararası düzeyde yaşanan ekonomik problemler ticari bankaları etkilemekte ve finansal risk

düzeylerinin artmasına neden olabilmektedir. Enflasyon oranları, faiz oranları ve döviz kurları gibi makroekonomik

faktörler ile bankalardaki döviz kuru, faiz, kredi ve likidite riskleri gibi içsel faktörleri etkileyebilmekte ve mali

açıdan sıkıntılı hale getirebilmektedir.

Bankacılık sektöründe faiz, piyasa, kredi, bilanço dışı riskler, ülke riski, teknolojik ve operasyonel riskler, likidite

riski, iflas riski gibi risk durumları söz konusu olmaktadır. Bu çalışmada da ticari bankaların döviz kuru riski, faiz

riski, kredi riski ve likidite riski gibi faktörleri dikkate alınacaktır. Yaşanacak küresel finansal krizde bankaların bu

risk unsurlarının neden olacağı hasarlar göz önünde bulundurularak gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir.

Dolayısıyla bu çalışmada Türkiye’ de faaliyet gösteren ticari bankaların risk unsurlarının makroekonomik faktörlerle

olan ilişkisinin değerlendirilmesinin literatüre önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Bu çalışmanın amacı; Ticari bankalardaki, makroekonomik faktörler ile finansal risk durumları arasındaki nedensellik

ilişkisini incelemektir. Bu çalışmada Borsa İstanbul’da faaliyet gösteren 7 ticari banka için Toda yamamoto yöntemi

ile nedensellik testi yapılmıştır. Nedensellik testinin öncesinde serilerin durağanlık derecelerini tespit edebilmek

için ADF birim kök testi uygulanmıştır. 2011-2021 yıllarını kapsayan çalışmada makroekonomik değişkenlerden

bankaların finansal yapısını ilgilendiren oranlara doğru tek taraflı bir nedensellik ilişkisi araştırılmaktadır. Çalışmada

bankaların sermaye yeterlilik oranı, takipteki krediler oranı, likit aktif/toplam mevduat oranı ve net faiz marjı oranı

dikkate alınmıştır. Makroekonomik göstergeler ise TÜFE, ortalama fonlama maliyeti ve TÜFE bazlı reel efektif

döviz kurudur.

Çalışmanın sonucunda değişkenler arsında en fazla nedensellik ilişkisi ortalama fonlama maliyetinden net faiz

marjına doğru, TÜFE’den takipteki kredi oranına doğru, dövizden sermaye yeterlilik oranına doğru olan nedensellik

ilişkileridir. Çalışmada yer alan tüm değişkenler dikkate alındığında dövizin nedeni olduğu 13, Ortalama fonlama

maliyetinin nedeni olduğu 16, TÜFE’nin nedeni olduğu 13 banka olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda bankalardaki

mikro değişkenler en çok ortalama fonlama maliyetinden etkilenmektedir. TÜFE ve Döviz kurları ise ikinci sırada

gelmektedir.