Bireysel Yatırımcıların Yatırım Kararlarına Etki Eden Davranışsal Eğilimlerin Analitik Hiyerarşi Süreci İle Analizi

İrrasyonel davranışlar sergileyen bireysel yatırımcılar finansal piyasalarda zor durumlarla karşılaşabilmektedir. Davranışsal eğilimler olarak da bilinen yatırımcı eğilimleri, farklı çalışmalarda farklı başlıklar altında tanıtılmıştır. Aşırı güven, temsiliyet, çıpalama, pişmanlıktan kaçınma ve sürü eğilimi araştırma çalışmasına dâhil edilmiştir. Bu çalışmada Borsa İstanbul'da işlem gören bireysel yatırımcıların yatırımcı önyargılarının önem sırasının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla BIST'te işlem yapan bireysel yatırımcılara anket uygulanmıştır. Araştırma modelinin test edilmesinde Analitik Hiyerarşi Sürecinden yararlanılmıştır. Araştırmaya toplam 411 katılımcı katkı sağlamıştır. Araştırma sonucunda bireysel yatırımcıların önem verdiği önyargıların başında pişmanlıktan kaçınma eğilimi ve aşırı güven eğilimi gelmektedir. Ancak (C41) kriteri “Uzun süredir kayıpta olan hisse senetlerim için üzüntü duyuyorum.” tüm alt kriterler arasında en üst sırada yer aldığı görülmüştür. Bu alt kriter pişmanlıktan kaçınma yanlılığının bir parçasıdır. Pişmanlıktan kaçınma yanlılığı da tüm kriterler arasında en yüksek sırayı alan ana kriter olmuştur. Pişmanlıktan kaçınma yanlılığının diğer alt kriterleri de dikkate alındığında; C42, C43 ve C44 alt kriterlerinin sırasıyla ikinci, dördüncü ve onbirinci sırada yer aldığı görüldü. Üçüncü sırada yer alan C12 kriterinin aşırı güven yanlılığına ait olduğu görüldü ve bu yanlılık ana kriterler arasında ikinci sırada yer aldı. Bu araştırma, BIST'te işlem yapan bireysel yatırımcıların karar vermelerini etkileyen davranışsal önyargıların daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacaktır. Araştırmadan elde edilen sonuçların davranışsal finans literatürüne katkı sağlayacağı düşünülmektedir.