Anayasal İktisat Teorisi – Mali Kural İlişkisi: Aynı Kural Türünde Görülen Farklı Değişken Etkisinin Ampirik Analizi (2000-2020)

Anayasal İktisat Teorisi, ekonomik ve siyasi alanlar arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi ihtiyacından doğmuş ve özellikle 20. yüzyılın sonlarında ekonomik özgürlüğün önem kazanmasıyla ön plana çıkmıştır. Keynesyen iktisat yaklaşımının sınırlılıkları, kamu tercihi perspektifinden anayasal iktisat tartışmalarını gündeme taşımıştır. Bu bağlamda, kurallı maliye politikalarının uygulanması ekonomik istikrarın sağlanmasında kritik bir araç olarak görülmektedir. Avrupa Birliği ülkelerinde 1980 sonrası dönemde mali politikalarda kurallılık ön plana çıkmış, Maastricht Antlaşması ve İstikrar ve Büyüme Paktı ile mali politika altyapısı güçlendirilmiştir. Türkiye’de ise kurala dayalı düzenlemeler sınırlı kalmış ve ekonomik kırılganlık tam olarak önlenememiştir. Çalışmada, kurallı maliye politikalarının teorik temelleri ele alınmış ve OECD üye ülkelerinde ampirik uygulama ile farklı bağımsız makroekonomik değişkenlerin (bütçe dengesi, kamu harcamaları, borç stoku gibi) ekonomik büyüme ve işsizlik üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Bulgular, kurallı maliye politikalarının ekonomik istikrarı artırdığını göstermektedir. Bu sonuçlara dayanarak, politika yapıcıların mali kural uygulamalarını güçlendirmesi ve şoklara karşı esnek, ancak disiplinli mali politikalar yürütmesi önerilmektedir.