Liken Asitlerinin İnsan Akciğer ve Karaciğer Kanser Hücre Hatları Üzerine Tiyoredoksin Redüktaz Hedefli Antikanser Etkisinin Gen ve Protein Seviyesinde Araştırılması

Kanser insan bağışıklık sistemini bozma,

dokuları tahrip etme, ilaçlara direnç gösterme ve vücutta yayılma gibi çeşitli

özellikleri içeren kompleks bir hastalıktır. Kanser kardiyovasküler

hastalıklardan sonra en sık görülen ikinci ölüm nedenidir. Kanserden kaynaklı

ölüm oranlarının daha yüksek olması, bilim insanlarının ve kuruluşların bu

konuya daha fazla ilgi göstermesine yol açmıştır.

2018 yılında yayınlanan çalışmamızda, bazı

liken asitlerinin (difraktaik, evernik, lobarik, lekanorik ve vulpinik asit),

özellikle de lekanorik ve vulpinik asidin, sıçan akciğerinden saflaştırılan TrxR

enzimi üzerine inhibe edici etkisinin ticari antikanser ilaçları olan sisplatin

ve doksorubisinden daha güçlü olduğu gösterilmiştir. Ancak, bu liken

asitlerinin sadece proliferasyon etkisine bakılarak kemoterapötik ajan olarak kullanılabileceğini

gösteren az sayıda çalışma vardır. Ayrıca, akciğer ve karaciğer kanser

hücreleri üzerine lobarik asidin antikanser etkisi üzerine çalışma yoktur.

Literatürde, tiyoredoksin redüktaz ve liken asitlerin antikanser etkisi

arasındaki ilişki üzerine yapılan çalışmaların bulunmaması gerçeği, projeyi özgün

kılmaktadır.

<o:p> </o:p>DNA sentezi/onarımı, anjiyogenez gibi

birçok hücresel olayda hayati fonksiyonlara sahip olan Tiyoredoksin Redüktaz

(TRXR), akciğer ve karaciğer gibi birçok agresif tümör tipinde aşırı derecede

eksprese edildiği için, kanser çalışmalarında seçici bir markır olarak

kullanılır. Bu projenin amacı, yukarıda belirtilen liken asitlerinin insan

akciğer ve karaciğer kanseri hücreleri üzerindeki antikanser etkisini detaylı

şekilde araştırmak ve bu etkinin TRXR aracılığıyla olup olmadığını hem

moleküler hem de protein seviyelerinde incelemektir. Bu amaçla, (i) Farklı

konsantrasyonlarda liken asitleri (difraktaik, evernik, lobarik, lekanorik ve

vulpinik asit) ile muamele edilen insan akciğer (A-549) ve karaciğer (HepG2)

kanser hücrelerinde Hücre Proliferasyon Testi (XTT Testi) yapılacaktır, (ii) Liken

asitlerinin her iki kanser hücre hattında zaman bağımlı olarak (24 ve 48 saat) inkübe

edilmesiyle apoptoz, invazyon ve migrasyon testleri yapılacaktır, (iii) Liken

asitlerinin apoptotik yolak genleri olan BAX, BCL-2 ve P53’ün kantitatif

ekspresyonu üzerine etkileri her iki kanser hücre hattında incelenecektir, (iv) Her iki kanser hücre hattının liken asitleriye

inkübasyonu durumunda TRXR'nin kantitatif gen ve protein ekspresyonu

araştırılacaktır, (v) TRXR enziminin spesifik aktivitesi, her iki kanser hücre

hattının liken asitleriyle inkübasyonundan sonra incelenecektir.

Bu projeden elde edilen veriler, akciğer

ve karaciğer kanser terapilerinde kemoterapötik ajan olarak kullanılabilecek

aday moleküllerin keşfedilmesine yol açacaktır. Bu proje, özgün yüksek lisans

tezi hazırlanmasına, yeni hipotezlerin oluşturulmasına, nitelikli bilim

insanlarının yetiştirilmesine ve yüksek kaliteli uluslararası yayınların

yapılmasına katkıda bulunabilir.