Yassı Çemen Savaşı'nın Yerinin Tespiti ve Yol Güzergahları

Harezmşah Devleti ile Selçuklu Devleti

arasında 1230 tarihinde meydana gelen Yassı Çemen Savaşı, sadece iki devlet

arasında gerçekleşen bir tarihi olay olmanın ötesinde Moğol ilerleyişinin

Anadolu ve dünya tarihindeki etkilerinin bir merhalesi olması bakımından da

bilim insanları tarafından değerlendirilmektedir. İki devleti karşı karşıya

getiren savaşın seyri ve sonuçları hakkında çok sayıda çalışma yapılmışken,

savaşın meydana geldiği yer hakkında kesin bilgilere henüz ulaşılamamıştır.

Şimdiye kadar savaşın lokasyonu hakkında yapılan çalışmaların yetersiz

olmasından ötürü bilim insanları tarihi kaynaklarda yer alan bazı coğrafi

faktörleri göz önünde bulundurarak birtakım çıkarımlarda bulunmuşlardır.

Savaşın yapıldığı coğrafyayı ziyaret etmeden ortaya atılan görüşler ise

tartışmalı sonuçların doğmasına sebep olmuştur. Konu ile ilgili tartışmalı

görüşlere netlik kazandırmak maksadıyla tarihi kaynaklardan ve coğrafi

faktörlerden yola çıkılarak savaş meydanının lokasyonunu tespit etmek önerilen

projenin başlıca amacıdır.<o:p></o:p>

Eskiçağ’dan

Orta Çağ’a kadar kesintisiz olarak ekonomik ve kültürel önemini koruyan

Erzincan ili yakınlarında meydana geldiği düşünülen Yassı Çemen Savaşı’nın

yerini tespit etmek için bu araştırmada öncelikle orduların savaş alanına

ulaşmasında kullandıkları tarihi doğal yollar tespit edilecektir. Bu yolların

tespit edilmesinde coğrafi şartlar göz önünde bulundurularak bir yüzey

araştırması yapılacaktır. Ardından yolların kesiştiği ve savaş alanı olma

ihtimali bulunan bölgelerde Arkeojeofizik destekli bir yüzey araştırması

yürütülecektir. Yer radarı ile yapılan tarama sonucunda elde edilen veriler CBS

içinde değerlendirilecek ve her türlü maddi kalıntıya ulaşmak için belirlenen

noktalarda kazı ve sondaj çalışması yapılacaktır. Literatürde “Savaş Alanı

Arkeolojisi” olarak adlandırılan ve ülkemizde yeni yeni uygulanmaya başlanan,

coğrafya, arkeoloji, antropoloji ve jeoloji alanlarından birçok uzmanın

geliştirdiği yöntemler, önerilen projenin başlıca hedefleri arasında yer

alacaktır. Anadolu’da siyasi dengelerin değişmesine sebep olan savaşın yerini

tespit etmek, savaşın seyrini değiştiren faktörlerin ortaya çıkmasını

sağlayacağı gibi savaşın lokasyonu hakkındaki soru işaretlerinden oluşan

eksiklikleri de giderecektir. <o:p></o:p>

Harezmşah

Devleti’ni yıkılma noktasına getiren ve batıya ilerlemekte olan Moğolların

Anadolu’yu ele geçirmesindeki engeli kaldıran savaşın yerinin tespiti sadece

Selçuklu ve Harezmşah tarihine ışık tutmakla kalmayacak aynı zamanda tarih

boyunca doğal afetler sonucu birçok kez yerle bir olmuş Erzincan ilinin silinen

tarihine de ışık tutarak önemli bir katkı sağlayacaktır. Yine bu kapsamda proje

sonucunda bölgede gerçekleşen savaşın yerinin tespit edilmesiyle şehrin

Refahiye ilçesinde olduğu düşünülen bölgede bir kültür varlığı ortaya

çıkarılacak, maddi unsurlar tespit edilecek ve buna bağlı olarak savaş alanı

turizmine hizmet edecek bir ekonomik değer yaratılmasına ön ayak olunacaktır.

Nitekim bu tarihi turizm şekli, insanların duygu deneyimleme, olguyu yerinde

yaşama gibi etkinliklere katılma isteğiyle her geçen gün gelişmekte ve savaş

alanı turizmi adıyla dünyada yaygın bir hale gelmektedir.