Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Buzağı Kayıpları ve Ülke Ekonomisi Üzerine Etkileri

Sütçü

sığır işletmelerinde buzağı elde edilmesi ve sağlıklı bir şekilde büyütülerek

sektöre kazandırılması, işletmenin ekonomik sürdürülebilirliği açısından son

derece önemlidir. Buzağılar, işletmedeki sürünün devamlılığını sağlaması

yanında bölge ve ülke hayvancılığının da geleceğinin teminatıdır. Bu çalışma ile

ülkemizde süt sığırcılığı işletmelerinde buzağı kayıpları ve ülke ekonomisi

üzerine etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışma materyalini, ülke genelini temsil edebilecek Balıkesir, İzmir, Konya, Adana, Samsun,

Diyarbakır ve Erzurum illerinde süt sığırcılığı yapan işletmelerle yüz

yüze yapılan anketler oluşturmuştur. Bu işletmelere ait sığır ve işletme

sayıları TUİK’ten alınmış olup İl Tarım ve Orman Müdürlükleri Veteriner Bilgi

Sistemi’nden alınan sayılarla da desteklenmiştir.<o:p></o:p>

Türkiye’de, iki yaş ve üstü dişi sığırlarda buzağı

kayıplarının belirlenmesi amacıyla kayıplar beş aşamada tespit edilmeye

çalışılmıştır. Bunlar gebe kalamayan hayvanlar, gebe kalıp düşük yapan

hayvanlar, doğum esnasında meydana gelen kayıplar, 0-6 ay içerisinde meydana

gelen buzağı kayıpları ve toplam kayıplar olarak kategorilere ayrılmıştır.

Belirtilen kayıplar ile işletmecinin ve işletmenin sosyodemografik

karakteristik özellikleri arasındaki istatistiksel ilişki kesirli probit modeli

kullanılarak belirlenmiştir. Ülkemiz yedi coğrafik bölgeye ayrılmıştır. Bu bölgeler

içinde her bir bölgeden büyük baş hayvan sayısı en fazla olan bir il

seçilmiştir. İllerin seçiminde büyükbaş hayvan birimi cinsinden hayvan sayısı

dikkate alınmıştır. Balıkesir, İzmir,

Konya, Adana, Samsun, Diyarbakır ve Erzurum illerinde

anket yapılan ilçelerin seçiminde ise ilçelere ait hayvan varlığı, işletme

başına düşen hayvan yoğunluğu ve coğrafik yapı dikkate alınarak seçim

yapılmıştır. Bu ilçelerin amaca uygun olup olmadıklarını tespit etmek amacıyla

Tarım il ve ilçe müdürlükleri ve Ziraat Odaları Birliklerindeki yetkililerin

görüşleri alınarak anket uygulanacak ilçeler kesinleştirilmiştir. Bu şekilde

illeri temsil edebilecek 3’er ilçe araştırma alanı olarak seçilmiştir. Araştırmada populasyondaki

farklı kapasitelere sahip işletmelerin yeterince temsil edilmesini sağlamak

amacıyla tabakalı örnekleme metodu kullanılmıştır.<o:p></o:p>

Çalışma sonucunda; Doğu Anadolu Bölgesini temsilen

referans değişken olarak ele alınan Erzurum ili süt sığırcılığı işletmelerindeki

toplam buzağı kayıplarına kıyasla diğer illere ait süt sığırcılığı işletmelerindeki

buzağı kayıplarının daha düşük olduğu görülmüştür.Ayrıca buzağı kaybına neden

olan faktörlerin şiddet dereceleri şu şekilde belirlenmiştir.Gebe kalamama

kaynaklı buzağı kayıpları (Fertilite) %9,60 ile ilk sırada yer alırken, 0-6 ay

arası hastalık vb. nedenlerle ölüm vakası kaynaklı kayıplar %6,69 ile ikinci

sırada, atık(düşük) kaynaklı kayıplar %3,65 ile üçünü sırada, doğum esnasındaki

kayıplar ise %0,97 ile son sırda yer almıştır.<o:p></o:p>

Tüm faktörlerin toplam etkisi neticesinde hesaplanan

toplam buzağı kayıp oranı ise %19,27 olarak tesbit edilmiştir. Türkiye’de 2021

TÜİK verilerine göre doğurma kabiliyetine sahip iki yaş ve üzeri dişi sığır

varlığı 7.789.911 baştır. Ülke genelinde toplam buzağı kayıp oranının %19,27

olduğu düşünüldüğünde yaklaşık 1.501.116 baş buzağının yukarıda belirtilen

nedenlerden dolayı kaybedildiği ve ekonomiye kazandırılmadığı söylenebilir.

Buzağı fiyatları ırk, cinsiyet ve yaşa göre değişiklik göstermektedir.2022 yılı

piyasa koşulları dikkate alındığında ortalama bir buzağının enaz 10.000 TL

olduğu değerlendirildiğinde ülke genelinde yıllık buzağı kaybı kaynaklı

ekonomik kaybın yaklaşık 15.011.160.000 TL (811.414.054 USD Doları) olduğu söylenebilir.

Bu sonuçlar ışığında ülkemiz süt sığırcılığı işletmelerindeki buzağı kayıp

oranının bilinenin bir hayli üstünde olduğu tespit edilmiştir.<o:p></o:p>