Atatürk Üniversitesi Atatürk Üniversitesi
Ara
Projelere dön
Proje Devam Ediyor TÜBİTAK Projesi

Proje Başlığı: Diyetsel deoxynivalenol (DON) ve modifiye mikotoksinlerin (3-ADON, 15-ADON ve DON-3-Glc) zebra balıkları ve sonraki nesil larvalarındaki toksik etkilerinin multi-omik yaklaşımla belirlenmesi ve vitamin E'nin koruyucu etkilerinin araştırılması

Alper Baran (Yürütücü), Onur Şenol (Araştırmacı), Saltuk Buğrahan Ceyhun (Araştırmacı), Murat Arslan (Araştırmacı), Mükerrem Kaya (Araştırmacı)

TÜBİTAK 2023–2026

Proje özeti

Mikotoksinler,

bazı mantar türlerinin üretmiş olduğu zehirli sekonder kimyasal bileşiklerdir.

Açığa çıkan pek çok mikotoksinin var olduğu bilinmesine rağmen bunlardan sadece

birkaçı tahıl ve tohum gibi gıda ve hayvan yemlerinde düzenli olarak

bulunmaktadır ve insan ve hayvan sağlığı açısından risk teşkil etmektedir. Bazı

gıda/yem kaynaklı mikotoksinlerin etkileri akut, şiddetli hastalık belirtileri ile

çok hızlı bir biçimde ortaya çıkarken bazıları ise kanserlerin indüksiyonu ve

bağışıklık sistemini bozma gibi sağlık üzerinde daha uzun süreli kronik veya

kümülatif etkilere sahiptir. Geçtiğimiz on yılda, mikotoksinle kontamine

emtialarda, bitki metabolizması, mantar veya gıda işleme yoluyla üretilen

yapısal olarak ilişkili birçok bileşimin, modifiye mikotoksinler olarak

tanımlanan serbest mikotoksinleri ile birlikte var olduğu netleşmiştir. Bu

modifiye ksenobiyotikler, memelilerin sindirim sistemindeki serbest

toksinlerine hidrolize oldukları için hayvan ve insan sağlığını tehlikeye

atabilir ve sonuç olarak beklenmedik yüksek toksisiteye katkıda bulunabilirler.

Dolayısıyla hem ebeveynlerde hem de bunlardan elde edilecek nesillerde serbest ve/veya

modifiye mikotoksinlerin oluşum ve kinetik özelliklerini, oluşum verilerini ve

biyolojik izlem sonuçlarını doğru bir şekilde yorumlanması için daha çok

bilgiye ihtiyaç vardır. Bu amaca yönelik özellikle in-vivo çalışmalarda

toksisitenin belirlenmesine dair yeterli sayıda çalışma olmayışı önemli bir

problem olarak görülmüş, muhtemel mekanizmaların açığa çıkarılması hususunda bu

proje önerisi tasarlanmıştır. Sınırlı sayıdaki

çalışma Deoxynivalenol (DON) ve özellikle bu mikotoksinin metaboliti olan

modifiye mikotoksinlerden 3-ADON, 15-ADON ve DON-3-Glc’un gıdalardaki varlığı ve muhtemel

toksisitelerine yönelik bilgileri ortaya koymuştur. Özellikle modifiye

mikotoksinlerin maternal geçişe yönelik çalışmaların neredeyse hiç bulunmayışı

bu çalışmanın özgünlüğünü ortaya koymaktadır. <o:p></o:p>