Atatürk Üniversitesi Atatürk Üniversitesi
Ara
Projelere dön
Proje Devam Ediyor TÜBİTAK Projesi

Din Psikolojisi Alanında Dindarlığın Yapay Zekâ Teknikleri İle İncelenmesi

Muhammed Kızılgeçit (Yürütücü), Ercan Öztemel (Araştırmacı), Bilal Usanmaz (Araştırmacı), Abdullah İnce (Araştırmacı), Murat Çinici (Araştırmacı)

TÜBİTAK 2023–2026

Proje özeti

Bilimsel araştırmalar birçok alanda hızla ilerlerken, ortaya çıkan verilerin çokluğu ve bunların anlamlandırılması,

araştırmacılar için bir problem teşkil etmektedir. Bu problemin çözümü için ham verilerin etiketlendirilip, sınıflandırılıp,

kategoriler haline getirilerek anlamlı tahminler yapmaya yarayan veri madenciliği tekniklerinin oluşturulmasına ihtiyaç

duyulmaktadır. Temelleri matematiksel formüllere ve algoritmalara dayanan veri madenciliği teknikleri, hızlı bilgisayarlarla

işlem yapabilecek ve farklı bilim dalları tarafından kullanılacak durumdadır. Yapay sinir ağları (YSA), genetik algoritmalar,

karar ağaçları ve veri madenciliği gibi teknikler yaygın olarak tıp, mühendislik, fen ve bilgisayar bilimleri gibi alanlarda

kullanılmaktadır. Sosyal bilimlerde ise kısmen kullanılmakla birlikte psikoloji, özellikle de din psikoloji alanında bu

tekniklerle yapılan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu projede, din psikolojisi alanındaki dindarlık çalışmalarında yeni bir

analiz tekniği olarak makine öğrenmesi yöntemlerinden biri olan Yapay Sinir Ağları (YSA) kullanılarak, dindarlığın farklı

değişkenlerle ilişkisi araştırılacaktır.

Araştırmanın konusu dindarlığın, yapay sinir ağları algoritmaları ile incelenmesi ve çıkan sonuçların dindarlık-demografik

değişkenler ilişkisi bağlamında ele alınmasıdır. Bu kapsamda dindarlık analizlerinin yapay zekâ ile yapılıp yapılmayacağı

konusu incelenecektir. Ayrıca geliştirilecek analizin temel amacı makine öğrenmesi algoritmalarıyla din psikolojisinde

dindarlığın araştırılmasının yaygınlaştırılmasıdır.

Araştırmanın önemi makine öğrenmesi algoritmalarının Din Psikolojisi alanındaki dindarlık analizi için alternatif katkı sunan

bir yaklaşım olduğunu ortaya koymak, böylelikle dindarlık konusundaki önemli unsurları yeniden tespit etmektir.

Araştırmanın kapsamı Din Psikolojisinin temel konu alanlarından biri olan dindarlık konusunda yapılan lisansüstü

çalışmaların verileridir. Bu kapsamda başvurulacak yöntem ise YSA’da yer alan zaman serisi ve fuzzy logic (bulanık

mantık) kümeleme algoritmalarıdır.

Araştırmanın yaygın etkisi akademik düzeyde bilimsel çalışmalara zemin hazırlamaktır. Ayrıca Lisansüstü düzeyde yapay

zekâ veya veri madenciliği çalışma alanının açılması yanında, veri madenciliği için uygun bir veri havuzu sisteminin

geliştirilmesi beklenmektedir. Bu projenin sosyal bilimlerde araştırma yapan tüm araştırmacıların dikkatini çekeceği ve

yapay zekâ gibi gelişen teknolojik imkanların sosyal bilimlerde olay inceleme, yorumlama, çözüm üretme vb. konularda

değer üreteceği beklenmektedir. Böylelikle çalışma diğer araştırmacıların, yapacakları araştırmalara yeni bir boyut

katmaları için onları cesaretlendirebilecektir.

Araştırmanın kavramları: Yapay Zekâ, Din Psikolojisi, Dindarlık, Sistematik Derleme, Veri Made

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

  • SKA 4: Nitelikli Eğitim
  • SKA 8: İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme
  • SKA 9: Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı