Türkiye de Belediyelerin Ekonomik Etkinliği ve Etkinliğe Etki Eden Faktörler Üzerine Bir Araştırma

ÖZET<o:p></o:p>

İktisadi bir

karar biriminin önemli hedeflerinden birisi de etkinliği sağlamaktır.

Belediyeler de önemli bir yerel yönetim birimi olarak, toplumsal hizmetleri

üretirken kullandığı kaynaklarını en optimum ölçekte kullanarak, ulaşılabilir

en yüksek etkinlik düzeyine ulaşması gereken bir iktisadi karar birimidir.

Belediyelerin kaynaklarını etkin kullanmaları; hem ulusal ve yerel kaynak

kullanımı açısından hem de üretilen hizmetlerin kalitesi ve miktarı açısından

oldukça önemlidir. Belediyelerin etkinliği sağlayabilmeleri; yeni kaynaklar

oluşturmalarına, mevcut kaynaklarını daha iyi kullanabilmelerine, ürün ve

hizmeti geliştirme ve çeşitlendirme çabalarına, çağdaş ve yenilikçi yönetim

yaklaşımlarının uygulanabilmesine, yönetsel bilgi ve deneyim alt yapısına vb. farklılık

arz eden pek çok faktöre bağlıdır. <o:p></o:p>

Finlandiya ve Avustralya gibi birkaç ülke belediyeleri

üzerine yapılan az sayıda ve yakın tarihli çalışmanın haricinde, belediyelerin

etkinliği konusunda ampirik boyutlu çalışmalara pek rastlanmamaktadır.

Belediyelerin etkinliği üzerine ulusal ve uluslar arası araştırmaların

yetersizliği bu çalışmayı yapmaya sevk eden önemli bir etken olmuştur. Bunun

yanı sıra uygulanan yöntem itibariyle de farklı bir yaklaşımın sergilenmeye

çalışılması bu çalışmanın özgünlüğünü oluşturmaktadır. Giderek

daha fazla kaynak kullanmaya başlayan ve önemi artan belediyeler üzerine yeni

ve kapsamlı bir yöntemle böyle bir çalışmanın yapılması projenin özgünlüğünü

daha da artırmaktadır.<o:p></o:p>

Çalışma esas

itibariyle bir etkinlik analizi çalışması olduğu için öncelikle belediyelerin

etkinlikleri ve buna etki eden faktörler teorik boyutuyla değerlendirilmiş,

daha sonra etkinlikle ilgili ampirik analizler yapılmıştır. Uygulama kısmında

7’si büyükşehir belediyesi olmak üzere toplam 27 belediye çalışma kapsamına

alınmıştır. Bu belediyelerin çeşitli finansal, mali, sosyal ve demografik

durumlarını yansıtan girdi ve çıktıları ile ilgili veriler, belediyelerle

yapılan anketler, belediye veri kaynakları, merkezi yönetim birimleri ve

istatistik kurumlarından elde edilmiştir. Derlenen verilerle Veri Zarflama

Analizi (VZA) ve Malmquist İndeks yöntemleri kullanılarak belediyelere ait

etkinlik analizleri yapılmış, elde edilen etkinlik skorlarıyla da etkinliğe

etki eden faktörler ve bunların etkileşim dereceleri Tobit Model yardımıyla

belirlenmiştir. Bu yönüyle çalışma hem parametrik hem de parametrik olmayan iki

farklı analiz tekniğini birlikte kullanmaktadır. <o:p></o:p>

Anahtar

Kelimeler: Belediye Etkinliği, VZA, Malmquist Indeks, Tobit Model<o:p></o:p>