Tek Parti Döneminde Karikatürlerle Bürokrasi Algısı Akbaba Dergisi Örneği

Tarihî devirlerin incelenmesinde karikatürler, görsel, yazılı ve sözlü anlatıları destekleyerek geçmişin

farklı cephesini keşfetme imkânı sunar. Bu karikatürler, geçmiş ve günümüz kültürlerinin, resimler,

fotoğraflar, heykeller ve benzeri diğer imgeler gibi yazılı kaynaklara geçmemiş deneyimlerini veya

bilgilerini paylaşma fırsatı verir. Bu paylaşımın öne çıkan niteliği, eleştirel özelliğiyle birlikte özellikle

politik alanda ifade edilmesi zor düşünceleri mizah yoluyla aktarabilmesidir (Burke, 2013:13, AkbabaSeçkin, 2009:1253). Araştırmanın odaklandığı politik karikatürler, tarihin seyrinde -özellikle de radikal

değişim dönemlerinde- toplumun veya politik figürlerin duruşunu eleştirmekte önemli bir rol

oynamışlardır.

Türk Siyasal hayatının radikal değişim ve dönüşüm dönemlerinden biri Cumhuriyet’in kuruluşudur.

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sadece bir rejim değişikliğinin değil; siyasal, toplumsal ve ekonomik

dönüşümlerin de yaşandığı bir dönem olmuştur. Ancak bu değişim, Osmanlı’dan sadece bir kopuşun

tarihini değil, onun mirası üzerinden yaşanan kimi süreklilikleri de içermektedir. Özellikle Tek Parti

Döneminin ilk yıllarında bu sürekliliğin izlerini daha net görmek mümkündür. Bu mirasın en

önemlilerinden biri de bürokrasi geleneğidir. Cumhuriyet’in kuruluşuyla Osmanlı bürokrasi kadrosunun

bir kısmı Cumhuriyet’e miras kalmıştır. Çalışma Tek Parti Döneminin en önemli karikatür dergisi olan

Akbaba’da Cumhuriyet dönemi bürokrasi algısının yeni rejim ile nasıl resmedildiği ve aynı zamanda eski

rejim ile benzer ve farklılıklarının hangi yönleri ile ele alındığı incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Modernleşme, Bürokrasi, Politik karikatür