Türkiye Ekonomisi İçin Yapısal Reform Ölçüm Yöntemlerinin Geliştirilmesi ve Yapısal Reformların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi

İktisat

yazınında 2008-09 ekonomik krizinden yaklaşık 10 yıl sonra bugün, küresel

ekonomide ekonomik, politik, jeopolitik gelişmelerden ve son olarak Covid-19

salgınıyla sağlık sektöründen kaynaklı belirsizliklerin, iktisat

politikalarının etkinliğini sınırlandırdığı ve arzu edinilen ekonomik

toparlanmaların yakalanabilmesini geciktirdiği genellikle kabul edilmektedir.

Bu durum, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde potansiyelindeki sürdürülebilir

büyüme hızlarına yakınsanabilmesinde geleneksel politika ve setleriyle mümkün

olan neredeyse her şeyin yapıldığı görüşünün yerleşmesine ve IMF (International

Monetary Fund), WB (World Bank) gibi uluslararası kuruluşlar tarafından ekonomik

yapısal reformların yeniden önerilmesine yol açmaktadır. <o:p></o:p>

Küresel

ekonominin mevcut konjonktüründe ekonomik yapısal reformlara atfedilen önem

dikkate alınarak gelişmek olan ülke konumundaki Türkiye ekonomisi üzerinde

yürütülecek araştırma projesinde ekonomik yapısal reformlar ile ekonomik büyüme

üzerindeki etkileri konu edinilmektedir. Bu kapsamda araştırma

projesinin amacı,

uluslararası literatürün ekonomik yapısal reformları tanımlama ve ölçme

konusundaki gelişimi gözetilerek ulusal kaynaklar temelinde Türkiye için

belirli bir kapsam dâhilinde finansal, mali, reel ve ticari sektörlerde

doğrudan gerçekleştirilen reform önerilerinin sayıları üzerinden ilk defa

1990-2020 döneminde ekonomik yapısal reform (EYR) göstergeleri oluşturmak ve bu

göstergelerin, Türkiye’nin 1990-2020 dönemindeki ekonomik büyüme performansı üzerindeki

etkilerini reel ve potansiyel boyutta ampirik açıdan incelenmektir. Böylece araştırma

projesinin özgün katkılarını Türkiye için ilk defa EYR göstergelerinin

hesaplanması ve EYR göstergelerinin Türkiye’nin 1990-2020 dönemindeki ekonomik

büyüme performansı üzerinde teorik yazında öngörüldüğü gibi bir etkiye sahip

olup olmadığının ampirik olarak incelenmesi oluşturmaktadır. <o:p></o:p>

Belirlenen

amaca yönelik olarak projenin ilk aşamasında IMF-MONA (Monitoring of Fund

Arrangements) veri tabanındaki tanımlamalar ve kodlamalar ile Türkiye

ekonomisinin reformlar konusundaki yasal çerçevesi, kurumsal yapısı,

piyasalarının işleyişi vb., gözetilerek finansal, mali, reel ve ticari

sektörlerdeki EYR’ler yeniden tanımlanıp kodlanacaktır. İkinci aşamada, bu

EYR’lerin sayıları, ulusal ve açık erişimli bir kaynak olan Türkiye Cumhuriyeti

Cumhurbaşkanlığı Resmi Gazete (TCRG) günlük arşivinin 1990-2020 dönemi

aralığında taranarak ilgili alanlarda gerçekleştirilen EYR önerilerinin

sayıları üzerinden ayrı ayrı tespit edilecektir. Üçüncü aşamada, yine bu EYR

önerilerinin sayılarının yıllık bazdaki verileri kullanılarak Türkiye’nin

1990-2020 dönemindeki EYR göstergeleri Z-Skoru (ZS) ve Min-Max (MM) şeklindeki

istatistiki yaklaşımlarla normalize edilerek endeks biçiminde yeniden hesaplanacaktır.

Dördüncü ve son aşamada ise, EYR göstergelerinin, Türkiye’nin 1990-2020

dönemindeki ekonomik büyüme performansı (reel ve potansiyel büyüme) üzerindeki

etkileri, Cobb-Douglas (CD) üretim fonksiyonunun genişletilmesiyle oluşturulan

ekonometrik modellere dayalı olarak, zaman serisi analizi kapsamında doğrusal

ve/ya doğrusal olmayan yöntemler kullanılarak ampirik açıdan incelenecektir.<o:p></o:p>

Yirmi dört (24) ayda tamamlanması planlanan

araştırma projesinin ilk 3 ayında proje yürütücüsü ve araştırmacısı tarafından

Türkiye’de finansal, mali, reel ve ticari sektörlerdeki EYR’lerin tanımlanması

ve kodlanması amaçlanmaktadır. 4. ile 15. aylar arasında proje yürütücüsü ve

bursiyeri tarafından Türkiye’de ilgili oldukları sektörlere göre finansal,

mali, reel ve ticari olarak tanımlanıp kodlanan EYR’lerin sayılarının, TCRG

arşiv verileri ve doğrudan gerçekleştirilen reform önerilerinin sayıları

üzerinden 1990-2020 dönemi için taranması ve hesaplanması hedeflenmektedir. 16.

ile 20. aylar arasında proje yürütücüsü ve araştırmacısı tarafından EYR’lerin

Türkiye’nin ekonomik büyüme performansı üzerindeki etkilerini incelemek üzere

araştırmada tanımlanan ekonometrik model değişkenlerinin temini ile

dönüştürülmesi ve modellerin analizi ile tahmininin gerçekleştirilmesi

planlamaktadır. 21. ile 24. aylar arasında ise proje yürütücüsü ve

araştırmacısı tarafından, analiz bulgularının yorumlanması ve bulgulara dayalı

politika önerilerinin geliştirilmesi tasarlanmaktadır. <o:p></o:p>

Araştırma projesinde

1990-2020 döneminde Türkiye’de finansal, mali, reel ve ticari sektörlerdeki

hangi sıklıkta ve oranda EYR gerçekleştirildiği ve gerçekleştirilen EYR’lerin

Türkiye’nin reel ve potansiyel ekonomik büyümesi üzerinde istatistiki açıdan

önemli ve anlamlı bir etkiye sahip olup olmadığı sorularına yanıt aranmaktadır.

Böylece araştırma projesinin Türkiye’de EYR’lerin ekonomik büyüme üzerindeki

etkileri konusunda öneri, çıkarım ve temenni boyutunda kalan tartışmalara

teorik dayanak oluşturacağı, ulusal literatürde EYR’lerin mikro ve makro

düzeydeki etkilerini konu edinecek yakın gelecekteki ampirik çalışmalara

öncülük ederek EYR’lerin etkilerini konu edinen ulusal ve uluslararası

literatürün gelişimine ve Türkiye ekonomisinde uzun vadede dengeli ve

sürdürülebilir büyüme hızlarına yakınsanabilmesi amacıyla uygulanacak kamu

politikalarının tasarımına katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.